Het model van Spiral Dynamics kan je helpen de wereld en de mensen erin beter te begrijpen. Het is een spiraal die de verschillende stadia van samenlevingen afbeeldt, van tribale stammen tot aan een verlichte samenleving.
Het model stelt dat mensen en culturen zich ontwikkelen in waardesystemen. Waar wordt meer waarde aan gehecht? Vrijheid of saamhorigheid? Orde of ontdekken? Geld of relaties? Elk niveau in de spiraal vertegenwoordigt een bepaald wereldbeeld en biedt een oplossing voor de problemen van het vorige niveau, maar brengt ook weer nieuwe problemen met zich mee. Het is gebaseerd op het werk van de psycholoog Clare W. Graves en later uitgewerkt door Don Beck en Chris Cowan.
De niveaus worden vaak aangeduid met kleuren. Een korte samenvatting:
- Beige – Overleven, focus op fysieke behoeften en instincten.
- Paars – Tribaal, magisch denken.
- Rood – Recht van de sterkste. Empires, bendes.
- Blauw – Orde en conformeren. Feodalisme, monotheistische religies.
- Oranje – Rationaliteit, wetenschap, winst, onafhankelijkheid. Moderne kapitalistische samenleving.
- Groen – Pluralisme, relaties. (hippies)
- Geel – Systeemdenken, flexibiliteit.
- Turkoois – Holistisch, verbondenheid met het geheel, verlicht.
- Koraal – Nog onbekend. (maar ik vind het zelf een mooi idee om al iets mee te nemen wat we zelf niet kunnen bevatten)
Belangrijke kenmerken van Spiral Dynamics:
- Het is geen hiërarchie van “beter”, maar van complexer denken.
- Mensen en groepen kunnen meerdere niveaus tegelijk in zich dragen.
- Groei gebeurt als reactie op levensomstandigheden.
Het model wordt gebruikt in psychologie, organisatieontwikkeling, leiderschap, en soms ook in politiek of stedelijke ontwikkeling — bijvoorbeeld om te begrijpen waarom verschillende groepen anders reageren op transities zoals duurzaamheid of globalisering.