Er zijn duidelijke overeenkomsten tussen het paarse waardeniveau uit Spiral Dynamics en de Griekse godin Persephone als archetype.

De mythe van Persephone

Persephone is een jong meisje en de dochter van de godin Demeter van de vruchtbaarheid en de landbouw en Zeus, de oppergod. Plots scheurt de aarde open en wordt ze ontvoerd door Hades, de god van de onderwereld, om daar zijn vrouw te worden. Haar moeder gaat naar haar op zoek en pas als ze alle gewassen laat vergaan haalt Zeus Persephone terug. Maar Hades geeft Persephone voor vertrek zes granaatappelpitjes. Omdat ze voedsel uit de onderwereld heeft gegeten, maar ze niet volledig terugkeren naar de bovenwereld. Elk jaar zal ze zes maanden bij haar moeder leven en zes maanden bij Hades. In die maanden rouwt Demeter en is het herfst en winter.

Het archetype van Persephone 

Persephone is de eeuwige dagdromende adolescent die niet weet wie ze is, wat ze wil en wat haar krachten zijn. Ze heeft geen richting en geen motivatie en doet wat anderen van haar verwachten. Ze is passief en meegaand. Ze ziet haar vrienden opgroeien en wel belangrijke dingen doen, maar blijft zelf besluiteloos. Wachtend op iets of iemand om haar leven te veranderen.

De oorzaak is dat ze in een disfunctioneel gezin is opgegroeid. Haar moeder laat haar geen onafhankelijk zelf ontwikkelen. Persephone is enmeshed met de behoeften van de moeder, wil haar graag plezieren en een braaf meisje zijn. Ze is erg voorzichtig en wordt beschermd opgevoed. De moeder lijkt sterk, maar heeft graag een afhankelijk kind om zich beter te voelen. Ze ziet Persephone als een verlengstuk van haarzelf. Maar met name een tiener heeft privacy nodig, anders worden haar ervaringen gekleurd door de mening van de moeder. Mogelijk is de vader afwezig. Maar het kan ook dat ze juist een dominante vader had en de vrouwen van jongs af aan leren onderdanig te zijn.

Het lijkt alsof wat haar wordt aangedaan haar niet kan raken. Naderhand veert ze weer terug. Maar alle woede wordt vanbinnen opgespaard en ze heeft veel zelfkritiek. In depressie trekt ze zichzelf verder terug, ze dissocieert, is niet aanwezig bij de realiteit. Alles blijft intern, terwijl bijvoorbeeld een Demeter zou zorgen dat iedereen met haar meelijdt. Persephone is erg bezig met hoe ze op anderen overkomt. Ze zal eerder manipuleren om toch te krijgen wat ze wilt dan de confrontatie aan te gaan. Ze heeft een slachtoffermindset of learned helplessness, ook wanneer de kooi weg is, de jeugd voorbij, blijft ze vast in dit patroon zitten.

Persephone staat voor de onschuld; ze is seksueel niet nog niet ontwaakt. Hierdoor trekt ze partners aan die of 1) zelf onervaren zijn, 2) gehard zijn en zich juist tot haar onschuld aangetrokken voelen. Of 3) iemand die niet tegen sterkere vrouwen kan, omdat dit aan zijn dominante moeder doet denken. Met Persephone kan hij zich sterkt en niet bekritiseerd voelen. Het is de man die haar kiest en niet andersom. Voor haar is hij vaak de enige manier om zich van haar moeder te bevrijden.

Een Persephone die zelf moeder is kan goed meespelen met de kinderen en heeft veel verbeelding. Als de dochter ook een Persephone is worden ze look-a-likes, eerder zussen dan moeder en dochter. Als de dochter een sterkere persoonlijkheid heeft, neemt zij de moederrol over. Persephone kan een toxische ouder worden als zij niet langer de bestuurder van de bus is en niet in staat haar kinderen te beschermen. Tegen bijvoorbeeld haar (nieuwe) partner of vreemden in het huis. Ze neemt geen verantwoordelijkheid; zij ‘kan er namelijk ook niks aan doen’.

Magisch denken speelt een rol in Persephone’s leven. Ze kan bijvoorbeeld denken: als ik deze rekening of deze medische kwaal negeer gaat hij vanzelf wel weg. Ze heeft geen kennis van de wereld of hoe systemen werken. Alles komt op haar af en ze snapt niet hoe of wat. Aan de andere kant heeft ook alles bezieling, zoals alles voor een kind een reden en betekenis heeft.

Persephone wordt later de koningin van de onderwereld en begeleidt mensen. Deze is onbewust en onpersoonlijk. Zij kan reizen tussen het bewuste en onbewuste. Bezit ze wijsheid, de mysteries die leven en dood betekenisvol maken. Hiermee heeft zij ook de meeste mogelijkheid voor groei.

Jung: afdaling naar de onderwereld staat voor innerlijke transformatie.

Restanten van paars

Overeenkomsten tussen paars in stammen en paars bij moderne individuen: je aanpassen (identiteit, geloof, gedrag) naar wat nodig was om te overleven, naar de tradities van je stam of in je (disfunctionele) gezin. De overtuiging is dat de wereld is zoals deze is en niks moet veranderen en niks kan je veranderen; je ondergaat.

Zoals het bij paars is alsof mensen met een specifieke receptor rondlopen waarop alleen de anderen van hun stam passen, zo is het ook bij een individu met paarse trekken. De cultuur binnen het disfunctionele gezin was dusdanig ‘uniek’, dat je geen gelijkgestemden vindt bij anderen. En je dus al snel raar voelt en aangetrokken wordt door anderen die ook uit disfunctionele gezinnen komen, want dat voelt vertrouwd.

Je zou denken dat de xenofobie van paars en de openmindedness van Persephone elkaar tegenspreken, maar je moet het eerder zo zien. Beiden staan volledig open voor de ideeën van de eigen omgeving, ze zijn enmeshed. En ze staan beiden totaal niet open voor de ideeën van de buitenwereld. Dus paars kan zich niet aanpassen aan wat er in de buitenwereld gebeurt en de andere kleuren die zicht daar bevinden. Om zich aan te passen moet er eerst een andere kleur naar de binnenwereld komen. Bij Persephone is dit vaak in de vorm van een (nieuwe) partner, maar het kan ook door een thuis te vinden in je studentenstad, sportclub of op je werk. Hiervoor hebben deze mensen dan wel een deel paars in zich nodig, anders blijft het leeg of nep aanvoelen.

Iemand die overwegend vanuit paars opereert is tijdens haar jeugd in haar ontwikkeling in Rood tegengehouden en heeft niet geleerd een eigen wil te mogen uitdrukken en ruimte in te mogen nemen. Om jezelf zo volledig mogelijk verder te kunnen ontwikkelen kan je het beste eerst in Rood ontwikkelen. Dit doe je door meer in je lichaam te komen, zoals door seksueel te ontwaken, je eigen fysieke kracht te leren kennen bijvoorbeeld met een vechtsport.

Paars ontwikkelen

Daarnaast is iemand die paars of Persephone afwijst zijn onschuld, kwetsbaarheid, plezier, mijmeren en dagdromen kwijtgeraakt. Zo plande Gretchen Rubin in The Happiness Project om ‘spelen serieus te nemen’; een heel Oranje manier om meer Paars te ontwikkelen. (uitbreiden)

Bronnen:

Goddesses in Everywoman – Jean Shinoda Bolen

(Een vrouw heeft zeven gezichten – Marlies Brenters)

The Happiness Project – Gretchen Rubin

De afbeeldingen zijn verkregen door ruzie te maken met ChatGPT.