Hades als archetype van beige
Er zijn duidelijke overeenkomsten tussen het beige waardeniveau uit Spiral Dynamics en de Griekse god Hades als archetype.
De mythe van Hades
Hades heeft bij de verdeling van de rijken tussen zijn broers Zeus en Poseidon aan het kortste eindje getrokken; hij krijgt de onderwereld, het rijk van de doden, welke niet begaanbaar is voor andere levende zielen. Op een dag besluit hij Persephone te ontvoeren. Zijn broer Zeus staat hem toe haar als bruid te houden. Als Persephones moeder, Demeter, echter alle planten op aarde laat vergaan grijpt Zeus in. Persephone zal 6 maanden per jaar bij haar moeder op aarde wonen en de andere 6 maanden bij Hades in de onderwereld.
Het archetype van Hades
De Onzichtbare
Hades, de god van de onderwereld, leeft in zijn eigen wereldje – vaak onbegrijpelijk voor anderen. Hij belichaamt de donkerste nacht van de ziel: depressie, verlies van hoop, zingeving of relaties. Soms wordt de onderwereld onvrijwillig betreden, bijvoorbeeld door trauma, misbruik of de nabijheid van de dood. Maar men kan er ook vrijwillig afdalen, op zoek naar liefde of wijsheid, altijd met het risico om er niet meer uit te komen.
De Onderwereld als Symbool
De onderwereld staat voor het onbewuste, zowel het persoonlijk als het collectieve: herinneringen, gevoelens en gedachten die te pijnlijk, te schaamtevol of te onacceptabel zijn om bewust te ervaren. Alles wat we nodig hebben om heel te worden, ligt hier verscholen. Archetypen wachten er om in ons geboren te worden, onder de juiste omstandigheden.
In de Griekse mythologie werd de onderwereld aanvankelijk als een moederplaats gezien, maar later vooral verbonden aan de vaders – de zogenaamde sky gods. Waar Zeus staat voor macht, rationaliteit en het intellect, zijn Hades en Poseidon de schaduwaspecten van Zeus: de kanten die mannen met macht liever onderdrukken of negeren.
Beeld van Hades in de Oudheid
Voor de oude Grieken was Hades grimmig en koud, maar nooit demonisch of slecht. Hij was onverbiddelijk, maar niet kwaadaardig. Dionysus bracht zelfs een deel van het jaar door in de onderwereld, het symbool voor de gekwelde maar briljante artiest.
Hades in de Moderne Wereld
De Hades-man kan een kluizenaar worden, afgesloten van de rest van de samenleving. Mogelijk is hij verloren wat zijn leven ooit betekenis gaf. Een modern voorbeeld is Howard Hughes, was o.a. filmproducent en trok zich terug op zijn eigen hotelverdieping in Las Vegas.
Een Hades-man heeft vaak geen duidelijke persona. Hij kan de vraag “Wat doe je?” niet bevredigend beantwoorden en bezit geen status of rijkdom. Hierdoor wordt hij in de extraverte, oranje maatschappij onzichtbaar. Ook is het not done om je tijd alleen en met niets productiefs doen door te brengen. Terwijl dit waarschijnlijk is wat veel mensen nodig hebben. Een deel van Hades in je psychologie hebben kan een bron van creativiteit zijn. Ook is dit de enige stem die ons onze waarheid kan vertellen en belangrijke beslissingen in het leven kan maken. Zonder die stem zal de objectieve verstandige keuze betekenisloos zijn en wordt alleen gekozen om hoe je overkomt op anderen.
Jeugd en Relaties
Als kind is de Hades-jongen vaak verlegen en teruggetrokken. Hij voelt zich minderwaardig, soms “een beetje autistisch”. Zijn moeder kan zich onbekwaam voelen en boos reageren, terwijl de vader hem afschildert als een “mietje”. Maar als kinderen geen validatie krijgen voor dit innerlijke leven, wordt het afgesneden. De subjectieve realiteit wordt weggezet als “gek”, terwijl Zeus enkel de objectieve realiteit waardeert.
Zijn binnenwereld wordt een toevluchtsoord, maar zonder andere archetypen blijft hij eenzaam. Hij mist kameraadschap met andere mannen, en heeft moeite om emoties te begrijpen of uit te drukken. Anderen voelen zich vaak ongemakkelijk bij hem. Een persona – een sociaal masker – is nodig om hem zichtbaar en benaderbaar te maken, maar ook om zijn binnenwereld op een gezonde manier te delen.
Soms projecteert hij zijn gevoelens op een Persephone: hij verzint een band die er niet werkelijk is, bewondert haar van een afstand of benadert haar op een manier die haar afstoot. Hoewel Zeus en Poseidon ook vrouwen misbruikten, kwam Hades er niet mee weg – juist omdat hij geen macht bezat. Hades kan een Persephone losweken van haar andere relaties. Omdat ze heel gevoelig is maakt het voor haar alles emotieloos grijs.
Hij kan als kluizenaar leven, maar wanneer hij een gezin heeft, is hij vaak meer betrokken bij zijn omgeving. Toch kan hij zijn kinderen niet goed leren hoe ze succesvol moeten zijn in de buitenwereld. Wat hij wél kan, is zijn innerlijke rijkdom delen, mits hij de moed vindt om dit te doen.
Groeien als Hades
Voor Hades zelf blijft de kernvraag: kan hij trouw blijven aan zichzelf en toch een plek vinden in de buitenwereld? Een succesvolle Hades-man weet aspecten van Zeus (macht en rationaliteit) en Poseidon (emotie en kracht) te integreren. Daarmee wordt hij completer dan de gemiddelde man. Een masker dat gepast is om in de wereld te dragen, maar ook hemzelf laat zien.
Ga naar de andere kleuren
Bronnen
Gods in Everyman – Jean Shinoda Bolen
De afbeeldingen zijn verkregen door ruzie te maken met ChatGPT.