EU
-
Nieuwe EU-cyberplicht gaat vandaag in
11 september 2026
Vanaf vandaag moeten fabrikanten in de Europese Unie actief misbruikte beveiligingslekken en ernstige beveiligingsincidenten in digitale producten verplicht melden. Het is de eerste belangrijke verplichting uit de Cyber Resilience Act die daadwerkelijk van toepassing wordt; het grootste deel van die wet gaat pas eind 2027 gelden.
Wat is er veranderd?
Wanneer een fabrikant ontdekt dat een kwetsbaarheid in zijn product daadwerkelijk wordt uitgebuit, of wanneer zich een ernstig beveiligingsincident voordoet, moet hij binnen 24 uur een eerste waarschuwing indienen. Binnen 72 uur volgt een uitgebreidere melding. Daarna moet nog een eindrapport worden ingediend. De meldingen lopen via één Europees platform van cyberveiligheidsagentschap ENISA en worden gedeeld met de relevante nationale cyberveiligheidsteams.
De verplichting geldt voor producten met digitale elementen die op de Europese markt zijn aangeboden, ook wanneer ze al vóór vandaag zijn verkocht. Het gaat daarmee veel verder dan computers en telefoons: ook allerlei verbonden apparaten en software kunnen eronder vallen.
Waarom is dit belangrijk?
Tot nu toe kon een fabrikant veel meer zelf bepalen wat hij deed met een ontdekt beveiligingsprobleem. Door de nieuwe meldplicht krijgen Europese cyberveiligheidsdiensten eerder zicht op kwetsbaarheden die daadwerkelijk worden misbruikt en op incidenten die mogelijk ook gebruikers in andere landen treffen.
Dat is vooral belangrijk doordat steeds meer alledaagse producten software bevatten of met internet verbonden zijn. Een beveiligingslek in één product kan daardoor tegelijk duizenden of miljoenen gebruikers raken. De meldingen worden bovendien tussen de cyberveiligheidsteams van EU-landen gedeeld wanneer het product daar op de markt is.
Wat verandert er niet?
Vandaag treedt niet de volledige Cyber Resilience Act in werking. De meeste eisen aan de beveiliging van digitale producten gelden pas vanaf 11 december 2027. Vanaf dat moment moeten fabrikanten onder meer structureel rekening houden met cybersecurity bij het ontwerpen, onderhouden en op de markt brengen van hun producten.
De nieuwe regel betekent ook niet dat ieder softwareprobleem gemeld moet worden. De verplichte melding betreft onder meer kwetsbaarheden waarvan bekend is dat ze actief worden uitgebuit en ernstige incidenten die de beveiliging van een product aantasten.
Voorgeschiedenis
De Europese Cyber Resilience Act werd in 2024 aangenomen om minimale cyberveiligheidseisen te stellen aan producten met digitale elementen. Aanleiding is dat steeds meer producten afhankelijk zijn van software, terwijl kwetsbaarheden na verkoop soms jarenlang blijven bestaan. De wet wordt stapsgewijs ingevoerd: een eerste deel gold vanaf juni 2026, de meldplicht begint vandaag en de belangrijkste producteisen volgen eind 2027.
Dossier: –
Onderwerp: Digitale rechten & macht; EU
Laatste controle: 11 september 2026Bronnen:
Europese Commissie — Cyber Resilience Act: reporting obligations
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cra-reportingEuropese Commissie — Cyber Resilience Act
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cyber-resilience-actEUR-Lex — Cyber Resilience Act, Regulation (EU) 2024/2847
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R2847 -
Europese energie-onafhankelijkheid blijkt kwetsbaarder dan gedacht
10 september 2026
De Europese Unie is sinds de Russische invasie van Oekraïne veel minder afhankelijk geworden van Russische energie, maar de uitvoering van REPowerEU blijft achter bij de ambities. De Europese Rekenkamer waarschuwt dat de afbouw van Russische energie voor een deel te danken is aan tijdelijke omstandigheden, zoals zachte winters en een lagere vraag door hoge prijzen, en minder aan structurele investeringen in nieuwe energiebronnen en infrastructuur.
Wat is er veranderd?
De Europese Rekenkamer heeft nu beoordeeld hoe goed REPowerEU daadwerkelijk heeft gewerkt. Daaruit blijkt dat het aandeel Russisch gas in de Europese invoer weliswaar is gedaald van ongeveer 45 procent vóór de oorlog naar circa 12 procent, maar dat veel geplande investeringen in energieproductie, alternatieve leveranciers en grensoverschrijdende netwerken nog niet zijn gerealiseerd. Van de oorspronkelijk geraamde investeringsbehoefte van ongeveer 300 miljard euro is volgens de Rekenkamer slechts een veel kleiner bedrag daadwerkelijk aan REPowerEU-maatregelen gekoppeld.
Waarom is dit belangrijk?
Europa wil Russische energie uiteindelijk helemaal uitfaseren. Dat lukt alleen zonder grote economische schade als er voldoende alternatieven beschikbaar zijn. Juist nu blijkt hoe kwetsbaar dat systeem nog is: door de oorlog rond Iran zijn Europese gasprijzen sterk gestegen en is LNG uit Qatar moeilijker beschikbaar, terwijl de Europese gasvoorraden relatief laag zijn. Nederland behoort daarbij tot de landen met lage opslagpercentages.
Het probleem is daardoor niet per se dat Europa deze winter zonder gas komt te zitten. Dankzij LNG-terminals, Noors gas en andere importmogelijkheden kan Europa waarschijnlijk voldoende gas aantrekken. Maar als veel landen tegelijk op dezelfde wereldmarkt moeten inkopen, kan dat tegen hoge prijzen gebeuren.
Wat verandert er niet?
Europa is sinds 2022 daadwerkelijk minder afhankelijk geworden van Rusland en heeft zijn aanvoerroutes sterk verbreed. De Rekenkamer zegt dus niet dat REPowerEU is mislukt of dat Europa opnieuw Russisch gas nodig heeft. De waarschuwing is vooral dat de structurele vervanging nog niet ver genoeg is gevorderd om nieuwe geopolitieke schokken gemakkelijk op te vangen.
Voorgeschiedenis
Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 zette de EU REPowerEU op om de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen snel te verminderen. Europa importeerde meer LNG, breidde infrastructuur uit, verminderde het energiegebruik en versnelde de overstap naar hernieuwbare energie. Daardoor nam het aandeel Russisch gas sterk af, maar Europa werd tegelijk afhankelijker van een bredere internationale LNG-markt.
Dossier: –
Onderwerp: EU
Laatste controle: 10 september 2026Bronnen:
Europese Commissie — REPowerEU
https://energy.ec.europa.eu/strategy/repowereu-phase-out-russian-energy-imports_enEuropese Rekenkamer
https://www.eca.europa.eu/nl/publications/SR-2026-21 -
Europese aanbestedingsregels gaan op de schop
10 september 2026
De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan om de Europese regels voor publieke aanbestedingen ingrijpend te hervormen. De drie bestaande richtlijnen moeten worden vervangen door één rechtstreeks geldende Europese verordening. Het doel is aanbestedingen eenvoudiger te maken en overheden meer ruimte te geven om naast prijs ook zaken als kwaliteit, duurzaamheid, innovatie, leveringszekerheid en Europese productie mee te wegen.
Wat is er veranderd?
De Europese Commissie wil af van het huidige versnipperde stelsel van verschillende aanbestedingsrichtlijnen. Daarvoor in de plaats moet één Public Procurement Act komen die in de hele EU rechtstreeks geldt.
Daarnaast wordt aanbesteding nadrukkelijker een strategisch instrument. Overheden moeten beter rekening kunnen houden met sociale, groene, innovatieve en veiligheidsdoelen, en in bepaalde strategische sectoren ook met Europese voorkeuren. Er komt bovendien een Europese digitale aanbestedingsmarkt.
Waarom is dit belangrijk?
Overheden besteden enorme bedragen uit aan bijvoorbeeld infrastructuur, zorg, energie, ICT, vervoer en gebouwen. De regels bepalen daardoor indirect niet alleen wie een opdracht krijgt, maar ook welke eigenschappen van een product of dienst worden beloond.
De huidige regels krijgen al langer kritiek omdat procedures complex zijn geworden, het aantal aanbestedingen met maar één inschrijver is toegenomen en kleine bedrijven relatief weinig meedoen. De Commissie wil daarom minder administratieve lasten én meer ruimte voor bredere publieke belangen.
Voor Nederland kan dit uiteindelijk betekenen dat aanbestedende diensten minder sterk vastzitten aan een systeem waarin vooral meetbare prijs en strikt afgebakende contractvoorwaarden centraal staan. Hoe groot die verandering werkelijk wordt, hangt nog af van de uiteindelijke tekst en de onderhandelingen tussen Europees Parlement en lidstaten.
Wat verandert er niet?
De nieuwe regels gelden nog niet. Dit is een voorstel van de Europese Commissie. Het Europees Parlement en de lidstaten moeten er nog over onderhandelen, en de tekst kan dus nog veranderen.
Ook verdwijnt concurrentie niet als uitgangspunt. De bedoeling is juist om aanbestedingen strategischer te maken zonder de Europese interne markt en eerlijke toegang voor bedrijven los te laten.
Voorgeschiedenis
De huidige Europese aanbestedingsregels stammen grotendeels uit 2014. Uit de evaluatie daarvan bleek onder meer dat aanbestedingsprocedures complex zijn gebleven, grensoverschrijdende deelname beperkt is en de concurrentie bij sommige opdrachten is afgenomen. De herziening is mede bedoeld om die problemen aan te pakken en publieke inkoop beter te laten aansluiten bij Europese doelen rond industrie, duurzaamheid en economische weerbaarheid.
Dossier: Aanbesteden
Onderwerp: EU
Laatste controle: 10 september 2026Verder lezen:
Bronnen:
Europese Commissie
https://single-market-economy.ec.europa.eu/publications/proposal-regulation-public-contracts-and-concessions_enEuropean Commission Public Buyers Community
https://public-buyers-community.ec.europa.eu/news/eu-public-procurement-act-proposal-unveiledEuropean Commission Public Buyers Community — herziening aanbestedingsrichtlijnen
https://public-buyers-community.ec.europa.eu/revision-public-procurement-directives
De afbeeldingen zijn verkregen door ruzie te maken met ChatGPT.