Europese energie-onafhankelijkheid blijkt kwetsbaarder dan gedacht
10 september 2026
De Europese Unie is sinds de Russische invasie van Oekraïne veel minder afhankelijk geworden van Russische energie, maar de uitvoering van REPowerEU blijft achter bij de ambities. De Europese Rekenkamer waarschuwt dat de afbouw van Russische energie voor een deel te danken is aan tijdelijke omstandigheden, zoals zachte winters en een lagere vraag door hoge prijzen, en minder aan structurele investeringen in nieuwe energiebronnen en infrastructuur.
Wat is er veranderd?
De Europese Rekenkamer heeft nu beoordeeld hoe goed REPowerEU daadwerkelijk heeft gewerkt. Daaruit blijkt dat het aandeel Russisch gas in de Europese invoer weliswaar is gedaald van ongeveer 45 procent vóór de oorlog naar circa 12 procent, maar dat veel geplande investeringen in energieproductie, alternatieve leveranciers en grensoverschrijdende netwerken nog niet zijn gerealiseerd. Van de oorspronkelijk geraamde investeringsbehoefte van ongeveer 300 miljard euro is volgens de Rekenkamer slechts een veel kleiner bedrag daadwerkelijk aan REPowerEU-maatregelen gekoppeld.
Waarom is dit belangrijk?
Europa wil Russische energie uiteindelijk helemaal uitfaseren. Dat lukt alleen zonder grote economische schade als er voldoende alternatieven beschikbaar zijn. Juist nu blijkt hoe kwetsbaar dat systeem nog is: door de oorlog rond Iran zijn Europese gasprijzen sterk gestegen en is LNG uit Qatar moeilijker beschikbaar, terwijl de Europese gasvoorraden relatief laag zijn. Nederland behoort daarbij tot de landen met lage opslagpercentages.
Het probleem is daardoor niet per se dat Europa deze winter zonder gas komt te zitten. Dankzij LNG-terminals, Noors gas en andere importmogelijkheden kan Europa waarschijnlijk voldoende gas aantrekken. Maar als veel landen tegelijk op dezelfde wereldmarkt moeten inkopen, kan dat tegen hoge prijzen gebeuren.
Wat verandert er niet?
Europa is sinds 2022 daadwerkelijk minder afhankelijk geworden van Rusland en heeft zijn aanvoerroutes sterk verbreed. De Rekenkamer zegt dus niet dat REPowerEU is mislukt of dat Europa opnieuw Russisch gas nodig heeft. De waarschuwing is vooral dat de structurele vervanging nog niet ver genoeg is gevorderd om nieuwe geopolitieke schokken gemakkelijk op te vangen.
Voorgeschiedenis
Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 zette de EU REPowerEU op om de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen snel te verminderen. Europa importeerde meer LNG, breidde infrastructuur uit, verminderde het energiegebruik en versnelde de overstap naar hernieuwbare energie. Daardoor nam het aandeel Russisch gas sterk af, maar Europa werd tegelijk afhankelijker van een bredere internationale LNG-markt.
Dossier: –
Onderwerp: EU
Laatste controle: 10 september 2026
Bronnen:
Europese Commissie — REPowerEU
https://energy.ec.europa.eu/strategy/repowereu-phase-out-russian-energy-imports_en
Europese Rekenkamer
https://www.eca.europa.eu/nl/publications/SR-2026-21