Nederland vervangt tijdelijke grenscontroles door ruimer mobiel toezicht
1 oktober 2026
De tijdelijke controles aan de Nederlandse grenzen met België en Duitsland zijn gestopt. Vanaf 1 oktober gebruikt de Koninklijke Marechaussee weer het reguliere Mobiel Toezicht Veiligheid, maar met ruimere bevoegdheden dan voorheen. De controles kunnen in een groter gebied en flexibeler in tijd en plaats worden uitgevoerd. De Marechaussee blijft daarvoor dezelfde capaciteit inzetten. Rijksoverheid
Wat is er veranderd?
Sinds december 2024 voerde Nederland tijdelijke binnengrenscontroles uit. Die uitzonderingsmaatregel onder de Schengengrenscode liep op 30 september 2026 af en wordt niet opnieuw verlengd. Rijksoverheid
In plaats daarvan is het bestaande Mobiel Toezicht Veiligheid verruimd. De Marechaussee mag daarmee gericht en steekproefsgewijs mensen controleren die vanuit andere Schengenlanden Nederland binnenkomen.
Op wegen en vaarwegen mag langer worden gecontroleerd dan onder de oude regels. Voor treinen en vliegtuigen worden de vaste maxima vervangen door percentages, waardoor het aantal mogelijke controles kan meegroeien met het aantal verbindingen en passagiers. Treinen en vliegtuigen kunnen bovendien voortaan in hun geheel worden gecontroleerd in plaats van slechts gedeeltelijk. Officiële Bekendmakingen
De controles hoeven niet precies op de grens plaats te vinden. Het mobiele toezicht kan worden uitgevoerd in de grensstreek met België en Duitsland. Daardoor kan de Marechaussee op basis van informatie en risico’s bepalen waar, wanneer en welke voertuigen of verbindingen worden gecontroleerd. Rijksoverheid
Waarom is dit belangrijk?
Nederland keert formeel terug naar het normale Schengensysteem zonder algemene binnengrenscontroles, maar het toezicht dat daarvoor in de plaats komt is uitgebreider dan het mobiele toezicht van vóór december 2024.
Het verschil zit vooral in de juridische vorm. Tijdelijke binnengrenscontroles zijn binnen Schengen een uitzonderingsmaatregel en mogen slechts onder bepaalde voorwaarden en gedurende een beperkte periode worden gebruikt. Mobiel Toezicht Veiligheid behoort daarentegen tot het reguliere Nederlandse vreemdelingentoezicht. Rijksoverheid
Daardoor hoeft Nederland niet telkens opnieuw tijdelijke binnengrenscontroles te verlengen om intensief toezicht in de grensstreek mogelijk te maken. Het kabinet noemt het vernieuwde MTV zelf een duurzaam alternatief voor de tijdelijke grenscontroles. Rijksoverheid
Voor reizigers betekent het dat de zichtbare controles direct aan de grens minder centraal komen te staan, maar dat controles verderop in het grensgebied kunnen blijven plaatsvinden. Het gaat daarbij om auto’s, vrachtwagens, bussen, treinen, vliegtuigen en boten.
Wat verandert er niet?
Nederland voert geen permanente volledige grenscontrole met België en Duitsland in. De grenzen binnen het Schengengebied blijven in beginsel open en niet iedere reiziger wordt gecontroleerd.
Het MTV moet gericht en steekproefsgewijs blijven. De Marechaussee selecteert controles op basis van informatie en risico’s. Het kabinet zegt daarbij het gewone grensverkeer, grenswerkers en bedrijven zo min mogelijk te willen hinderen. Rijksoverheid
Ook wordt voor het nieuwe systeem geen extra capaciteit ingezet. De capaciteit die voor de tijdelijke grenscontroles beschikbaar was, wordt gebruikt voor het vernieuwde mobiele toezicht. Rijksoverheid
Voorgeschiedenis
Nederland voerde op 9 december 2024 tijdelijke binnengrenscontroles in vanwege irreguliere migratie en grensoverschrijdende criminaliteit. De maatregel werd vervolgens meerdere keren verlengd. De laatste verlenging liep tot en met 30 september 2026. Rijksoverheid
Tegelijkertijd werkte het kabinet aan verruiming van het bestaande Mobiel Toezicht Veiligheid. Volgens de regering waren de oude regels te rigide, onder meer doordat vaste maxima golden voor het aantal treinen en vliegtuigen dat gecontroleerd mocht worden. Officiële Bekendmakingen
De Raad van State wees er bij de beoordeling van de nieuwe regels op dat het verruimde reguliere toezicht moeilijker te onderscheiden wordt van intensievere vormen van grenstoezicht. Het kabinet zette de wijziging desondanks door. Het gewijzigde Vreemdelingenbesluit werd in september gepubliceerd. Officiële Bekendmakingen
Vanaf 1 oktober vervangt dit verruimde reguliere toezicht de tijdelijke grenscontroles.
Dossier: Migratie
Onderwerp: Nederland
Laatste controle: 1 oktober 2026
Bronnen:
Rijksoverheid — Kabinet voert nieuwe vorm van toezicht aan de binnengrens in, 24 september 2026
Raad van State/Overheid.nl — Advies over verruiming Mobiel Toezicht Veiligheid
