consument & geld

-
EU begint twee energieprocedures tegen Nederland
25 september 2026
De Europese Commissie is twee nieuwe inbreukprocedures tegen Nederland begonnen omdat Europese regels voor de elektriciteitsmarkt en voor waterstof en koolstofarm gas niet volledig op tijd in Nederlandse wetgeving zijn omgezet. Nederland krijgt twee maanden om de ontbrekende omzetting af te ronden en aan Brussel door te geven.
Wat is er veranderd?
De eerste procedure gaat over nieuwe rechten voor elektriciteitsgebruikers. Nederland had uiterlijk 17 juli 2026 Europese regels moeten omzetten die consumenten meer vrijheid geven bij de keuze van hun energieleverancier en een recht introduceren om elektriciteit te delen. Nederland heeft de Commissie niet gemeld dat deze regels volledig zijn omgezet.
Energiedeling moet het bijvoorbeeld mogelijk maken dat zelf opgewekte duurzame elektriciteit via het openbare net met andere gebruikers wordt gedeeld. De Europese hervorming moet consumenten daarnaast gemakkelijker toegang geven tot verschillende leveranciers en nieuwe soorten energiecontracten.
De tweede procedure gaat over de nieuwe Europese markt voor waterstof en koolstofarm gas. De EU heeft hiervoor onder meer regels vastgesteld voor speciale waterstofnetwerken, de toegang tot die infrastructuur en de geleidelijke vervanging van aardgas door hernieuwbare en koolstofarme gassen. Nederland had deze richtlijn uiterlijk 5 augustus 2026 moeten omzetten. Ook daarvan is volgens de Commissie nog geen volledige omzetting gemeld.
Nederland staat hierin overigens niet alleen. Achttien lidstaten kregen een aanmaning over de elektriciteitsregels en 26 over de waterstof- en gasregels. Bij die laatste richtlijn had op 25 september alleen Italië volledige omzetting gemeld.
Waarom is dit belangrijk?
De procedures gaan over twee onderdelen van de energietransitie die steeds belangrijker worden. Bij elektriciteit verschuift het systeem van consumenten die alleen stroom kopen naar gebruikers die ook zelf produceren, opslaan en elektriciteit met anderen kunnen delen.
Tegelijk probeert de EU voor waterstof een Europese markt en infrastructuur op te bouwen voordat die markt volledig volwassen is. Daarvoor moeten in verschillende landen vergelijkbare regels gelden voor bijvoorbeeld toegang tot netwerken, marktpartijen en consumentenbescherming.
De procedures betekenen daarom niet alleen dat Nederland administratief te laat is. Zolang de Europese regels niet volledig zijn omgezet, worden nieuwe rechten en marktregels die in de EU zijn afgesproken hier nog niet volledig in nationale wetgeving verankerd.
Wat verandert er niet?
Nederland krijgt niet onmiddellijk een boete. Een ingebrekestelling is de eerste formele stap van een Europese inbreukprocedure. Nederland krijgt twee maanden om te reageren, de ontbrekende regels alsnog om te zetten en de Commissie daarvan op de hoogte te stellen.
Als de reactie onvoldoende is, kan de Commissie vervolgens een met redenen omkleed advies uitbrengen. Pas in een latere fase kan een zaak uiteindelijk bij het Europese Hof van Justitie terechtkomen.
Ook betekent de procedure niet dat de Nederlandse energiemarkt nu in strijd met alle nieuwe Europese energieregels functioneert. De Commissie zegt specifiek dat Nederland de volledige omzetting van deze onderdelen niet heeft gemeld.
Voorgeschiedenis
Na de energiecrisis van 2022 hervormde de EU haar elektriciteitsmarkt. De nieuwe regels moeten consumenten beter beschermen tegen sterke prijsschommelingen en geven hun meer mogelijkheden om leveranciers en contractvormen te kiezen en lokaal opgewekte elektriciteit te delen.
Daarnaast nam de EU in 2024 een nieuw pakket voor waterstof en koolstofarm gas aan. Daarmee wordt voor het eerst een afzonderlijk Europees regelgevend kader voor waterstofinfrastructuur opgebouwd.
Nederland werkt ondertussen ook aan eigen hervormingen van de elektriciteitsmarkt. Op 8 september 2026 diende Nederland een hervormingsplan in bij de Europese Commissie vanwege verwachte problemen met de leveringszekerheid; daarover loopt afzonderlijk een Europese consultatie. Dat staat los van deze twee inbreukprocedures.
Dossier: Energie
Onderwerp: EU, Consument & geld
Laatste controle: 28 september 2026Bronnen:
-
Zorgpremie en eigen risico stijgen in 2027
16 september 2026
De gemiddelde zorgpremie stijgt in 2027 naar verwachting naar € 169,- per maand. Tegelijk gaat het verplichte eigen risico voor het eerst sinds 2016 omhoog: van € 385,- naar € 400,- per jaar. Voor mensen met een lager inkomen wordt ook de zorgtoeslag verhoogd.
Wat is er veranderd?
Het ministerie van Volksgezondheid verwacht dat de gemiddelde premie voor de basisverzekering in 2027 met € 12,50 per maand stijgt. Daarmee komt de geraamde gemiddelde premie op € 169,- per maand. De werkelijke premie kan per verzekeraar verschillen; zorgverzekeraars maken hun premies uiterlijk 12 november bekend.
Ook stijgt het verplichte eigen risico van € 385,- naar € 400,-. Het eigen risico was in 2025 en 2026 op € 385,- bevroren en wordt in 2027 weer aangepast aan de ontwikkeling van de zorgkosten.
Om de hogere premie voor lagere inkomens grotendeels te compenseren, stijgt de maximale zorgtoeslag voor alleenstaanden naar verwachting naar € 140,- per maand.
Waarom is dit belangrijk?
De veranderingen raken rechtstreeks de kosten van de zorgverzekering. De geraamde premie stijgt met ongeveer € 150,- per jaar, terwijl mensen die voldoende zorg gebruiken om hun volledige eigen risico op te maken maximaal € 15,- extra zelf betalen.
Daarachter zit een bredere ontwikkeling: de totale zorguitgaven lopen in 2027 op tot € 118 miljard, ruim 3 procent meer dan in 2026. Volgens het kabinet komt die stijging vooral door hogere lonen en prijzen. Hogere zorguitgaven werken uiteindelijk door in premies, belastingen en eigen betalingen.
Wat verandert er niet?
De € 169,- is geen vastgestelde premie. Iedere zorgverzekeraar bepaalt zelf de premie en maakt die uiterlijk 12 november bekend.
Ook blijft de maximale eigen bijdrage voor geneesmiddelen in 2027 € 250,- per jaar.
Voorgeschiedenis
Het eigen risico bedraagt sinds 2016 € 385,- en werd de afgelopen jaren meerdere keren bewust niet geïndexeerd. In 2026 bleef het nog op dat bedrag staan. Vanaf 2027 laat het kabinet het eigen risico weer meestijgen met de zorgkosten.
Daarmee is de koers rond het eigen risico opnieuw veranderd. In 2024 was nog het plan om het eigen risico vanaf 2027 fors te verlagen naar €1 65,-; het huidige kabinet kiest juist voor behoud en indexering van het bestaande systeem.
Dossier: Zorgverzekering
Onderwerp: Consument & geld
Laatste controle: 21 september 2026Bronnen:
Rijksoverheid — Kabinet zet in op gezondheid en op zorg die klaar is voor de toekomst
Rijksoverheid: zorgbegroting 2027Rijksoverheid — Zorg, Prinsjesdag 2026
Rijksoverheid: ZorgRijksoverheid — Zorgverzekering en eigen risico
Rijksoverheid: uitleg eigen risico -
Kabinet presenteert begroting voor 2027
16 september 2026
Het kabinet heeft op Prinsjesdag de Miljoenennota en het Belastingplan voor 2027 gepresenteerd. De begroting combineert extra investeringen in infrastructuur, woningbouw, innovatie en energie met een opvallende koerswijziging in de sociale zekerheid: enkele eerder aangekondigde bezuinigingen worden geschrapt of uitgesteld om ruimte te maken voor overleg met werkgevers en vakbonden.
Wat is er veranderd?
De geplande één-op-éénkoppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting gaat niet door. Ook de voorgenomen verlaging van het maximumdagloon met 20 procent is geschrapt. Andere hervormingen van uitkeringen en sociale zekerheid worden een jaar uitgesteld. Het kabinet wil die tijd gebruiken om met werkgevers en vakbonden te onderhandelen over een breder sociaal akkoord.
Tegelijkertijd verschuift geld richting investeringen. Tot 2040 komt € 5,1 miljard extra beschikbaar voor het Mobiliteitsfonds, waarvan € 1,5 miljard voor groot onderhoud aan infrastructuur. Woningcorporaties krijgen jaarlijks € 425 miljoen en voor CO₂-opslag wordt € 1,3 miljard beschikbaar gesteld. Ook trekt het kabinet extra geld uit voor innovatie en een nieuwe nationale investeringsinstelling.
Ook veranderen enkele belastingplannen. Het kabinet wil de overdrachtsbelasting voor woningcorporaties schrappen en die voor investeerders in woningen in 2027 verlagen van 8 naar 7 procent. Eerder geplande verhogingen van belastingen voor afvalverbranding worden afgezwakt, zodat afvalbedrijven meer tijd krijgen om te verduurzamen.
Waarom is dit belangrijk?
De begroting laat zien waar het kabinet de komende jaren prioriteit aan wil geven: minder nadruk op directe bezuinigingen op de sociale zekerheid en meer op economische groei, infrastructuur, woningbouw en energie. Het kabinet noemt investeren, hervormen en internationale samenwerking de drie pijlers van zijn economische beleid.
Opvallend is ook de terugkeer naar overleg met de ‘polder’. In plaats van een aantal hervormingen van bovenaf door te voeren, worden ze uitgesteld om eerst met werkgevers en vakbonden tot afspraken over de sociale zekerheid te proberen te komen. Daarmee verandert niet alleen een aantal concrete maatregelen, maar ook de manier waarop het kabinet deze hervormingen wil realiseren.
Wat verandert er niet?
Het kabinet houdt vast aan begrotingsdiscipline. Voor 2027 wordt een begrotingstekort van 2,9 procent van het bbp verwacht. De staatsschuld stijgt volgens de Miljoenennota van 45,6 procent van het bbp in 2026 naar 46,9 procent in 2027, en blijft daarmee ruim onder de Europese grens van 60 procent.
Ook zijn de plannen nog niet allemaal definitief. De Rijksbegroting en het Belastingplan moeten door het parlement worden behandeld. De meeste belastingmaatregelen kunnen pas op 1 januari 2027 ingaan als Tweede en Eerste Kamer ermee instemmen.
Voorgeschiedenis
Het kabinet had eerder verschillende hervormingen van de sociale zekerheid aangekondigd om de overheidsfinanciën op langere termijn houdbaar te maken en het arbeidsaanbod te vergroten. Een deel daarvan wordt met deze begroting teruggedraaid of uitgesteld.
Tegelijkertijd kampt Nederland met structurele problemen rond het volle elektriciteitsnet, woningbouw, verouderende infrastructuur en achterblijvende productiviteitsgroei. De Miljoenennota 2027 probeert daarom nadrukkelijker investeringen vrij te maken voor het toekomstige verdienvermogen van Nederland.
Dossier: Nederland
Onderwerp: Consument & geld
Laatste controle: 16 september 2026Bronnen:
Rijksoverheid — Prinsjesdag 2026: welvaart opnieuw verdienen
RijksoverheidRijksoverheid — Prinsjesdag 2026 in begrijpelijke taal
RijksoverheidRijksoverheid — Extra geld voor infrastructuur, maar scherpe keuzes blijven nodig
RijksoverheidRijksoverheid — Nieuwe investeringen innovatieve economie, klimaat, energie
Rijksoverheid -
ECB verhoogt rente naar 2,5 procent
11 september 2026
De Europese Centrale Bank heeft de beleidsrente verhoogd van 2,25 naar 2,5 procent. De belangrijkste reden is dat de inflatie in de eurozone opnieuw duidelijk boven de doelstelling van 2 procent ligt, vooral door de sterk gestegen olie- en gasprijzen als gevolg van de oorlog rond Iran.
Wat is er veranderd?
De ECB heeft de rente daadwerkelijk verhoogd. Daarmee worden lenen en financieren duurder. Het is bovendien al de tweede renteverhoging van dit jaar. De ECB verwacht nu dat de inflatie in 2026 gemiddeld rond 3 procent uitkomt en pas later terugzakt richting de doelstelling van 2 procent.
Waarom is dit belangrijk?
Een hogere ECB-rente werkt door in hypotheken, bedrijfsleningen, spaarrentes en andere vormen van krediet. Banken kunnen hun tarieven aanpassen, waardoor nieuwe of variabele leningen duurder worden. De maatregel is bedoeld om te voorkomen dat de hogere energieprijzen zich breder vastzetten in lonen en prijzen.
Voor huishoudens betekent dit vooral dat de combinatie van duurdere energie én hogere financieringskosten opnieuw ongunstiger wordt. Voor mensen met een vaste hypotheek verandert er niet meteen iets, maar nieuwe hypotheken en renteherzieningen kunnen duurder uitvallen.
Wat verandert er niet?
De ECB heeft niet aangekondigd dat er automatisch nog meer renteverhogingen komen. Nieuwe besluiten worden per vergadering genomen en hangen af van de inflatie, economische groei en verdere ontwikkeling van de energieprijzen. Financiële markten houden wel rekening met de mogelijkheid van nog een verhoging later dit jaar.
Voorgeschiedenis
Na de hoge inflatie van 2022 en 2023 verhoogde de ECB de rente sterk. Daarna kon de rente weer worden verlaagd toen de inflatie afnam. De recente stijging van olie- en gasprijzen heeft dat beeld opnieuw veranderd en dwingt de centrale bank weer tot een strakker beleid.
Dossier: –
Onderwerp: Consument & geld
Laatste controle: 11 september 2026Bronnen:
AP
https://apnews.com/article/de62b59fba535fccaf6f75e52d037c63 -
Energieprijzen lopen verder op door oorlog rond Iran
9 september 2026
De oorlog rond Iran begint steeds duidelijker door te werken in de energieprijzen. De prijs van Brent-olie is vandaag boven de 100 dollar per vat gestegen, voor het eerst sinds juli. Ook de Europese gasprijs is sterk opgelopen. Dat komt vooral doordat de scheepvaart rond de Straat van Hormuz ernstig is verstoord en de export van olie en vloeibaar gas uit het Midden-Oosten daardoor moeilijker wordt.
Wat is er veranderd?
De stijgende energieprijzen zijn niet langer alleen een risico. Olie is daadwerkelijk boven de 100 dollar per vat gekomen. Tegelijkertijd zijn ook diesel en andere geraffineerde brandstoffen sterk duurder geworden. Voor Europees aardgas ligt de prijs rond het hoogste niveau sinds begin 2023.
Waarom is dit belangrijk?
Nederlandse benzine- en dieselprijzen reageren op de internationale olie- en brandstofmarkt. Als de huidige hoge prijzen aanhouden, wordt tanken waarschijnlijk verder duurder. Hogere energie- en transportkosten kunnen daarnaast later doorwerken in de prijzen van andere producten en in de inflatie.
Voor gas speelt nog een extra probleem. Europa moet voor de winter de voorraden aanvullen, terwijl de gasopslagen relatief laag zijn en vloeibaar gas uit Qatar moeilijker door de Straat van Hormuz kan worden uitgevoerd. Daardoor moet Europa harder concurreren om andere LNG-leveringen.
Wat verandert er niet?
Een olieprijs boven de 100 dollar betekent niet automatisch dat benzine morgen ineens tientallen centen duurder wordt. Pompprijzen reageren ook op raffinagekosten, belastingen, wisselkoersen en de marges van tankstations. Ook is nog onzeker hoe lang de verstoring rond Hormuz aanhoudt.
Voorgeschiedenis
Sinds het conflict rond Iran eerder dit jaar opnieuw escaleerde, is de doorgang van olie- en gastankers door de Straat van Hormuz steeds onzekerder geworden. De afgelopen dagen zijn ook tankers en energie-infrastructuur rechtstreeks aangevallen, waardoor de energievoorziening vanuit de regio verder onder druk is komen te staan.
Dossier: Energieprijzen
Onderwerp: Consument & geld
Laatste controle: 10 september 2026Bronnen:
Europese Commissie
https://energy.ec.europa.eu/news/gas-coordination-group-no-immediate-security-supply-risk-2026-09-03_enAP
https://apnews.com/article/7538e6386a819bcdc2547d530ec3472e
De afbeeldingen zijn verkregen door ruzie te maken met ChatGPT.
