EU
  • EU schrapt sancties tegen twee Russische miljardairs

    23 september 2026

    De Europese Unie heeft de sancties tegen twee invloedrijke Russische zakenmannen opgeheven. De Franse regering drong aan op hun verwijdering van de sanctielijst, terwijl de overige persoonsgerichte sancties tegen Rusland tegelijkertijd voor drie jaar zijn verlengd. Daarmee wordt zichtbaar hoeveel invloed afzonderlijke lidstaten kunnen hebben op wie persoonlijk door Europese sancties wordt getroffen.

    Wat is er veranderd?

    De EU heeft de Russische miljardairs Dmitry Pumpyansky en Viatcheslav Kantor van de sanctielijst gehaald. Hun tegoeden in de EU worden daardoor niet langer bevroren en het Europese reisverbod tegen hen vervalt.

    Pumpyansky bouwde zijn vermogen op in de Russische staal- en pijpenindustrie en was jarenlang eigenaar van TMK, een grote producent van stalen buizen voor onder meer de olie- en gasindustrie. Kantor was grootaandeelhouder van kunstmestproducent Acron.

    Beiden waren sinds 2022 gesanctioneerd vanwege hun economische positie en banden met sectoren die volgens de EU een belangrijke inkomstenbron voor de Russische staat vormden.

    Frankrijk heeft tijdens de onderhandelingen aangedrongen op het schrappen van beide namen. Volgens diplomaten speelden daarbij ook Franse economische belangen. Acron bezit belangen in de Franse kunstmestproducent Yara France en Pumpyansky heeft zakelijke belangen die de Franse industrie raken.

    Tegelijkertijd hebben de lidstaten afgesproken de resterende persoonsgerichte sancties niet langer iedere zes maanden maar voortaan voor drie jaar te verlengen. Daarmee wordt het grootste deel van de sanctielijst juist stabieler.

    Waarom is dit belangrijk?

    Het besluit leidde tot onvrede bij andere EU-lidstaten. Diplomaten uit verschillende landen bekritiseerden Frankrijk omdat het de opheffing van de sancties tegen de twee miljardairs had doorgedrukt. Zij vrezen dat nationale economische belangen zo steeds zwaarder kunnen meewegen bij de Europese sancties tegen Rusland.

    Sancties tegen individuele Russen moeten binnen de EU unaniem worden verlengd. Daardoor kan één lidstaat bij iedere verlenging druk uitoefenen om bepaalde personen van de lijst te halen. Dat gebeurde eerder al. Hongarije gebruikte de vereiste unanimiteit bijvoorbeeld om te pleiten voor het verwijderen van verschillende personen van Europese sanctielijsten.

    De Franse interventie laat zien dat die mogelijkheid niet alleen wordt gebruikt door lidstaten die zich regelmatig tegen het Europese Ruslandbeleid verzetten. Ook een van de grootste voorstanders van Europese steun aan Oekraïne kan economische of nationale belangen meewegen bij de samenstelling van de sanctielijst.

    De verlenging naar drie jaar verandert tegelijkertijd het onderhandelingsmechanisme. Lidstaten hoeven voortaan minder vaak opnieuw unaniem overeenstemming te bereiken over de hele lijst. Daarmee wordt het moeilijker om iedere zes maanden de volledige sanctieregeling als onderhandelingsmiddel te gebruiken.

    Wat verandert er niet?

    De EU heft de sancties tegen Rusland als geheel niet op. De economische sancties tegen Rusland blijven bestaan en ook het overgrote deel van de personen en organisaties op de Europese sanctielijst blijft gesanctioneerd.

    Het besluit betekent evenmin dat Pumpyansky en Kantor door de EU zijn vrijgesproken van eerdere banden met de Russische staat. Het gaat om het beëindigen van de Europese beperkende maatregelen tegen hen.

    Ook blijft unanimiteit tussen de lidstaten nodig voor besluiten over Europese sancties. De langere looptijd vermindert vooral hoe vaak die unanimiteit opnieuw moet worden bereikt.

    Voorgeschiedenis

    Na de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 breidde de EU haar sancties sterk uit. Naast economische maatregelen tegen sectoren als energie, financiële dienstverlening en technologie werden honderden Russische zakenmensen, bestuurders, militairen en organisaties persoonlijk gesanctioneerd.

    Bij persoonsgerichte sancties worden Europese tegoeden bevroren en geldt doorgaans een verbod om geld of economische middelen aan de betrokken persoon beschikbaar te stellen. Voor personen geldt daarnaast meestal een reisverbod.

    De sanctielijsten moesten vervolgens periodiek unaniem worden verlengd. Daardoor ontstond regelmatig politieke onderhandeling over afzonderlijke namen.

    Met het besluit van september 2026 kiest de EU voor een langere looptijd van drie jaar. De verwijdering van Pumpyansky en Kantor laat tegelijkertijd zien dat de samenstelling van de lijst onderwerp van onderhandeling tussen de lidstaten blijft.

    Dossier: Rusland
    Onderwerp: Wereld & geopolitiek, EU
    Laatste controle: 1 oktober 2026

    Bronnen:

    Reuters — EU faces backlash after lifting sanctions on Russian billionaires, 23 september 2026

    Raad van de Europese Unie — EU restrictive measures in response to Russia’s war against Ukraine

    Europese Commissie — EU sanctions against Russia following the invasion of Ukraine

  • EU begint twee energieprocedures tegen Nederland

    25 september 2026

    De Europese Commissie is twee nieuwe inbreukprocedures tegen Nederland begonnen omdat Europese regels voor de elektriciteitsmarkt en voor waterstof en koolstofarm gas niet volledig op tijd in Nederlandse wetgeving zijn omgezet. Nederland krijgt twee maanden om de ontbrekende omzetting af te ronden en aan Brussel door te geven.

    Wat is er veranderd?

    De eerste procedure gaat over nieuwe rechten voor elektriciteitsgebruikers. Nederland had uiterlijk 17 juli 2026 Europese regels moeten omzetten die consumenten meer vrijheid geven bij de keuze van hun energieleverancier en een recht introduceren om elektriciteit te delen. Nederland heeft de Commissie niet gemeld dat deze regels volledig zijn omgezet.

    Energiedeling moet het bijvoorbeeld mogelijk maken dat zelf opgewekte duurzame elektriciteit via het openbare net met andere gebruikers wordt gedeeld. De Europese hervorming moet consumenten daarnaast gemakkelijker toegang geven tot verschillende leveranciers en nieuwe soorten energiecontracten.

    De tweede procedure gaat over de nieuwe Europese markt voor waterstof en koolstofarm gas. De EU heeft hiervoor onder meer regels vastgesteld voor speciale waterstofnetwerken, de toegang tot die infrastructuur en de geleidelijke vervanging van aardgas door hernieuwbare en koolstofarme gassen. Nederland had deze richtlijn uiterlijk 5 augustus 2026 moeten omzetten. Ook daarvan is volgens de Commissie nog geen volledige omzetting gemeld.

    Nederland staat hierin overigens niet alleen. Achttien lidstaten kregen een aanmaning over de elektriciteitsregels en 26 over de waterstof- en gasregels. Bij die laatste richtlijn had op 25 september alleen Italië volledige omzetting gemeld.

    Waarom is dit belangrijk?

    De procedures gaan over twee onderdelen van de energietransitie die steeds belangrijker worden. Bij elektriciteit verschuift het systeem van consumenten die alleen stroom kopen naar gebruikers die ook zelf produceren, opslaan en elektriciteit met anderen kunnen delen.

    Tegelijk probeert de EU voor waterstof een Europese markt en infrastructuur op te bouwen voordat die markt volledig volwassen is. Daarvoor moeten in verschillende landen vergelijkbare regels gelden voor bijvoorbeeld toegang tot netwerken, marktpartijen en consumentenbescherming.

    De procedures betekenen daarom niet alleen dat Nederland administratief te laat is. Zolang de Europese regels niet volledig zijn omgezet, worden nieuwe rechten en marktregels die in de EU zijn afgesproken hier nog niet volledig in nationale wetgeving verankerd.

    Wat verandert er niet?

    Nederland krijgt niet onmiddellijk een boete. Een ingebrekestelling is de eerste formele stap van een Europese inbreukprocedure. Nederland krijgt twee maanden om te reageren, de ontbrekende regels alsnog om te zetten en de Commissie daarvan op de hoogte te stellen.

    Als de reactie onvoldoende is, kan de Commissie vervolgens een met redenen omkleed advies uitbrengen. Pas in een latere fase kan een zaak uiteindelijk bij het Europese Hof van Justitie terechtkomen.

    Ook betekent de procedure niet dat de Nederlandse energiemarkt nu in strijd met alle nieuwe Europese energieregels functioneert. De Commissie zegt specifiek dat Nederland de volledige omzetting van deze onderdelen niet heeft gemeld.

    Voorgeschiedenis

    Na de energiecrisis van 2022 hervormde de EU haar elektriciteitsmarkt. De nieuwe regels moeten consumenten beter beschermen tegen sterke prijsschommelingen en geven hun meer mogelijkheden om leveranciers en contractvormen te kiezen en lokaal opgewekte elektriciteit te delen.

    Daarnaast nam de EU in 2024 een nieuw pakket voor waterstof en koolstofarm gas aan. Daarmee wordt voor het eerst een afzonderlijk Europees regelgevend kader voor waterstofinfrastructuur opgebouwd.

    Nederland werkt ondertussen ook aan eigen hervormingen van de elektriciteitsmarkt. Op 8 september 2026 diende Nederland een hervormingsplan in bij de Europese Commissie vanwege verwachte problemen met de leveringszekerheid; daarover loopt afzonderlijk een Europese consultatie. Dat staat los van deze twee inbreukprocedures.

    Dossier: Energie
    Onderwerp: EU, Consument & geld
    Laatste controle: 28 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Commission takes action to ensure complete and timely transposition of EU directives: key decisions on energy, 25 september 2026

    Europese Commissie — New EU energy rules: cleaner, more secure energy and stronger consumer protection, 24 juli 2026

    Europese Commissie — Consultation on proposed electricity market reforms in the Netherlands, 10 september 2026

  • EU geeft datacenters een energielabel

    22 september 2026

    De Europese Commissie heeft een nieuw beoordelingssysteem voor datacenters vastgesteld. Grote datacenters krijgen daarmee een Europees label dat zichtbaar maakt hoe efficiënt ze omgaan met onder meer elektriciteit en water.

    Wat is er veranderd?

    Datacenters met een geïnstalleerd IT-vermogen van minstens 500 kW moesten al gegevens over hun energieprestaties en duurzaamheid aanleveren bij een Europese database. Met de nieuwe regels worden die gegevens voortaan gebruikt om datacenters volgens één Europese methode te beoordelen.

    Daaruit wordt automatisch een elektronisch label samengesteld. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar energie-efficiëntie, maar onder meer ook naar watergebruik, het gebruik van schone energie, hergebruik van restwarmte en de mogelijkheid om het elektriciteitsnet te ondersteunen. Dat maakt datacenters binnen dezelfde regio beter onderling vergelijkbaar.

    Het Europees Parlement en de Raad hebben nog twee maanden om bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening. Als dat niet gebeurt, kan de regeling in werking treden. De eerste labels worden in 2027 verwacht.

    Waarom is dit belangrijk?

    Datacenters worden door de groei van cloudgebruik en vooral kunstmatige intelligentie een steeds grotere energiegebruiker. Wereldwijd gebruiken datacenters momenteel ongeveer 415 TWh elektriciteit per jaar. Volgens prognoses kan dat richting 2030 meer dan verdubbelen tot ongeveer 945 TWh.

    Tegelijkertijd wil de EU haar eigen datacentercapaciteit de komende jaren sterk uitbreiden om minder afhankelijk te worden van buitenlandse technologie. Daardoor ontstaat een spanningsveld: Europa wil méér rekenkracht, terwijl elektriciteitsnetten, energieproductie en watervoorziening niet onbeperkt kunnen meegroeien.

    Het label is daarom ook een tussenstap naar mogelijke hardere eisen. Tegelijk met het beoordelingssysteem is de Commissie een consultatie gestart over minimale prestatie-eisen voor datacenters. Een wetsvoorstel daarover staat gepland voor het tweede kwartaal van 2027.

    Wat verandert er niet?

    Het label stelt nog geen maximum aan het elektriciteits- of waterverbruik van een datacenter. Een datacenter dat relatief inefficiënt is, hoeft door deze regeling dus niet te sluiten of zijn verbruik onmiddellijk te verminderen.

    Ook is de verplichting om energiegegevens te rapporteren niet nieuw. Die werd al ingevoerd met de Europese Energie-efficiëntierichtlijn en vanaf 2024 verder uitgewerkt. Nieuw is dat de verzamelde gegevens nu daadwerkelijk worden omgezet in een gemeenschappelijke beoordeling en een label.

    Voorgeschiedenis

    De EU begon in 2024 met het verzamelen van gestandaardiseerde gegevens over het energie- en watergebruik van grote datacenters. Daarmee wilde de Commissie eerst inzicht krijgen in een sector waarvan het energiegebruik snel groeit.

    In maart 2026 presenteerde de Commissie vervolgens een ontwerp voor het gemeenschappelijke beoordelingssysteem. Op 21 september werd de definitieve gedelegeerde verordening vastgesteld. Tegelijk begon de volgende fase: onderzoeken of Europese datacenters behalve transparantie ook minimale efficiëntie-eisen moeten krijgen.

    Dossier: Energie
    Onderwerp: EU
    Laatste controle: 23 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Energy performance of data centres, 21 september 2026. Europese Commissie

    Europese Commissie — Minimum performance standards for data centres in Europe – public consultation launched, 21 september 2026. Europese Commissie

    Reuters — EU to require data centres to disclose energy and water efficiency, 21 september 2026. Reuters

  • EU wil export van metaalafval naar veel landen buiten de OESO beperken

    20 september 2026

    De Europese Commissie heeft een eerste lijst opgesteld van landen buiten de OESO die vanaf mei 2027 nog bepaalde soorten niet-gevaarlijk afval uit de EU mogen invoeren. Landen moeten daarvoor aantonen dat zij het afval volgens vergelijkbare milieunormen als de EU kunnen verwerken. De regeling raakt onder meer de internationale handel in aluminium-, ijzer- en staalschroot.

    De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is een samenwerkingsverband van 38 landen. De lidstaten van de OESO zijn overwegend welvarende landen. De OESO-landen zijn: België, Canada, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, IJsland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Turkije, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Zweden, Zwitserland, Australië, Chili, Colombia, Costa Rica, Estland, Finland, Hongarije, Israël, Japan, Letland, Litouwen, Mexico, Nieuw-Zeeland, Polen, Slovenië, Slowakije, Tsjechië, Zuid Korea.

    Wat is er veranderd?

    Vanaf 21 mei 2027 wordt de export van niet-gevaarlijk afval naar landen buiten de OESO in beginsel verboden. Alleen landen die zelf om toelating hebben gevraagd én volgens de Europese Commissie voldoende kunnen aantonen dat zij specifieke afvalstromen op een milieuvriendelijke manier verwerken, komen op een uitzonderingslijst.

    In totaal dienden 32 landen een aanvraag in. De Commissie concludeert voorlopig dat tien landen, waaronder Servië, Oekraïne en de Filipijnen, voor de meeste aangevraagde afvalstromen aan de voorwaarden voldoen. Vijftien andere landen worden slechts voor een deel van hun aangevraagde afvalstromen toegelaten. Vijf landen voldoen volgens de Commissie onvoldoende aan de eisen. Hongkong wordt specifiek niet toegelaten voor metaalafval.

    De lijst is nog een ontwerp. Tot 16 oktober loopt een openbare consultatie; daarna kan de Commissie de definitieve regeling vaststellen.

    Waarom is dit belangrijk?

    Metaalschroot is niet alleen afval, maar ook een steeds belangrijkere industriële grondstof. Aluminium, staal en andere metalen kunnen opnieuw worden verwerkt en recycling kost doorgaans veel minder energie dan productie uit nieuwe grondstoffen.

    De nieuwe regels hebben daardoor twee effecten. Officieel zijn ze bedoeld om te voorkomen dat de EU haar afvalprobleem verplaatst naar landen waar verwerking tot grotere milieu- of gezondheidsrisico’s leidt. Tegelijk kan minder export ervoor zorgen dat meer secundaire grondstoffen binnen Europa beschikbaar blijven voor Europese recyclers en metaalproducenten. De Commissie noemt het veiligstellen van secundaire grondstoffen en de concurrentiekracht van de Europese industrie expliciet als redenen waarom later aanvullende maatregelen mogelijk zijn.

    India laat zien hoe groot het economische effect kan zijn. Het land was in 2025 een belangrijke afnemer van Europees aluminiumschroot en importeerde daarvan ongeveer 366.000 ton uit de EU. India kan onder het ontwerp voor sommige afvalstromen toestemming krijgen, maar niet automatisch voor alle aangevraagde categorieën.

    Wat verandert er niet?

    Er komt geen algemeen verbod op de export van metaalafval buiten de Europese Unie. Voor OESO-landen blijft een ander regime gelden en ook goedgekeurde niet-OESO-landen kunnen bepaalde afvalstromen blijven ontvangen.

    De maatregel is bovendien breder dan metaalafval. De nieuwe Waste Shipment Regulation heeft betrekking op verschillende soorten niet-gevaarlijk afval. Voor ieder land wordt afzonderlijk bepaald welke afvalstromen het mag ontvangen.

    Voor plastic gelden strengere afzonderlijke regels: de export van plastic afval naar niet-OESO-landen wordt al vanaf 21 november 2026 gedurende minstens tweeënhalf jaar verboden.

    Voorgeschiedenis

    De EU nam in 2024 een nieuwe Waste Shipment Regulation aan. Een belangrijk uitgangspunt daarvan is dat Europees afval alleen naar andere landen mag worden uitgevoerd wanneer kan worden gegarandeerd dat het daar verantwoord wordt verwerkt.

    De maatregel heeft inmiddels ook een industriële dimensie gekregen. Europese metaalproducenten willen meer schroot binnen Europa houden omdat gerecycled materiaal belangrijker wordt voor productie met een lagere CO₂-uitstoot. De Commissie overwoog daarom eerder een exportheffing van 15 procent op aluminiumschroot, maar liet dat plan in september varen, onder meer vanwege de handelsrelatie met India.

    De nieuwe afvalregels pakken het probleem anders aan: niet de prijs van de export, maar de manier waarop het afval in het bestemmingsland wordt verwerkt, bepaalt of uitvoer is toegestaan.

    Dossier: Circulaire economie
    Onderwerp: EU
    Laatste controle: 21 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Waste shipments
    Europese Commissie: nieuwe regels voor afvalexport

    Europese Commissie — Ontwerp van de lijst met toegelaten niet-OESO-landen
    EUR-Lex: ontwerpregeling en landenlijst

    Europese Commissie — Beoordeling van de 32 aanvragen
    EUR-Lex: beoordeling per land en afvalstroom

    Reuters — EU waste proposal would ban India from importing bloc’s metal scrap
    Reuters: gevolgen voor de handel in Europees metaalschroot

    CBS – OESO-landen https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/17/handelsmissies-helpen-bedrijven-internationaal-op-weg/oeso-landen

  • EU beschermt productieketen voor transformatorstaal tegen goedkope import

    19 september 2026

    De Europese Commissie voert vanaf 25 september voorlopige beschermingsmaatregelen in voor speciaal elektrisch staal dat nodig is voor transformatoren. Opvallend is dat de bescherming niet ophoudt bij het staal zelf: ook bewerkte lamellen, transformatorkernen en zelfs kernen die al in transformatoren zijn verwerkt vallen eronder. Daarmee probeert de EU een strategische productieketen voor het elektriciteitsnet binnen Europa te beschermen.

    Wat is er veranderd?

    Voor de invoer van zogenoemd grain-oriented electrical steel (GOES) komen tariefquota in combinatie met minimumprijzen. Afhankelijk van het product en de ingevoerde hoeveelheid liggen de prijsdrempels tussen ongeveer € 2.800,- en € 3.500,- per ton. De maatregelen zijn voorlopig en gaan op 25 september in.

    De bescherming geldt bovendien niet alleen voor rollen elektrisch staal. Ook lamellen en transformatorkernen die uit het staal worden gemaakt vallen eronder, evenals kernen die al in geïmporteerde transformatoren zijn ingebouwd. Daardoor kunnen buitenlandse producenten de maatregel niet eenvoudig omzeilen door het staal eerst buiten de EU tot een transformatoronderdeel te verwerken.

    Waarom is dit belangrijk?

    GOES heeft specifieke magnetische eigenschappen en wordt gebruikt in vermogenstransformatoren. Die transformatoren zijn noodzakelijk om elektriciteit over grote afstanden te transporteren en spanningsniveaus in het elektriciteitsnet aan te passen. De Europese Commissie beschouwt de productie daarom als belangrijk voor de veiligheid van de Europese energie-infrastructuur.

    Europese producenten staan onder druk door groeiende wereldwijde overcapaciteit en goedkope import, vooral uit China. In 2025 kwam meer dan de helft van de Europese invoer van dit staal uit China. De Commissie vreest bovendien dat handelsbeperkingen elders in de wereld overtollige productie steeds meer richting Europa duwen.

    De maatregel is daardoor ook onderdeel van een bredere verschuiving in het Europese industriebeleid. De EU probeert niet alleen voldoende staal beschikbaar te houden, maar beschermt nu expliciet de keten tot aan een essentieel onderdeel van het elektriciteitsnet. Dat is extra relevant nu uitbreiding en verzwaring van Europese elektriciteitsnetten grote aantallen transformatoren vereisen.

    Wat verandert er niet?

    De EU sluit buitenlands transformatorstaal niet volledig buiten. Binnen de vastgestelde quota kan het staal nog steeds worden ingevoerd; de maatregelen moeten vooral voorkomen dat grote hoeveelheden goedkoop staal de Europese markt overspoelen.

    Ook zijn de maatregelen nog niet definitief. De Commissie begon in maart 2026 een onderzoek naar de gevolgen van de sterk toegenomen import en heeft nu tijdens dat onderzoek voorlopige maatregelen genomen. Voor definitieve bescherming is steun nodig van een gekwalificeerde meerderheid van de EU-lidstaten.

    Voorgeschiedenis

    De EU heeft sinds 2015 al antidumpingmaatregelen voor dit type staal uit China, Japan, Zuid-Korea, Rusland en de Verenigde Staten. Die werkten met minimumimportprijzen, maar doordat de marktprijzen inmiddels boven die oude drempels liggen, boden ze volgens de Commissie steeds minder bescherming.

    In maart 2026 begon de Commissie daarom een nieuw vrijwaringsonderzoek. Daarbij werd vanaf het begin niet alleen naar het basismateriaal gekeken, maar ook naar lamellen en transformatorkernen. De voorlopige maatregel van september trekt die bescherming nu zelfs door naar kernen die al in complete transformatoren zijn verwerkt.

    Dossier: Energie
    Onderwerp: EU
    Laatste controle: 21 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Commission imposes provisional safeguard measures on imports of grain-oriented electrical steel
    Europese Commissie: beschermingsmaatregelen transformatorstaal

    Europese Commissie — Commission initiates safeguard investigation into imports of grain-oriented electrical steel
    Europese Commissie: onderzoek naar transformatorstaal

    Reuters — EU to impose provisional safeguards to protect electrical steel from imports
    Reuters: Europese bescherming van elektrisch staal

  • Eerste grootschalige CO₂-opslag in de EU gaat van start

    18 september 2026

    In Denemarken is Greensand geopend, de eerste commerciële, volledig geïntegreerde CO₂-opslagketen op grote schaal in de Europese Unie. Afgevangen CO₂ wordt via de haven van Esbjerg naar een leeg olieveld onder de Noordzee vervoerd en daar permanent opgeslagen.

    Wat is er veranderd?

    Op 18 september is Greensand daadwerkelijk commercieel in gebruik genomen. In de eerste fase kan jaarlijks maximaal 400.000 ton CO₂ worden opgeslagen in het voormalige olieveld Nini West, ongeveer 250 kilometer uit de Deense kust en 1.800 meter onder de zeebodem.

    De CO₂ komt voorlopig vooral van Deense biomethaaninstallaties. Na afvang wordt het gas vloeibaar gemaakt, per vrachtwagen naar een nieuwe terminal in de haven van Esbjerg gebracht en vervolgens met een speciaal CO₂-schip naar het opslagveld vervoerd. Daar wordt het in diepe gesteentelagen geïnjecteerd.

    Waarom is dit belangrijk?

    CO₂-afvang en -opslag, of CCS, bestaat al langer, maar Greensand brengt in de EU voor het eerst de hele keten — afvang, transport en permanente offshore-opslag — op commerciële schaal samen. Daarmee verandert CCS van een techniek die vooral in proefprojecten werd gedemonstreerd in daadwerkelijk beschikbare Europese infrastructuur.

    Dat is vooral relevant voor industrieën waarvan een deel van de uitstoot moeilijk volledig te vermijden is. De EU rekent daarom op een snelle uitbreiding van CO₂-opslag en heeft als doel om in 2030 jaarlijks minstens 50 miljoen ton injectiecapaciteit beschikbaar te hebben. Greensand kan uiteindelijk worden uitgebreid van 400.000 ton naar ongeveer 4 tot 8 miljoen ton per jaar.

    Ook voor Nederland is die ontwikkeling relevant. Rond de Noordzee ontstaat geleidelijk een grensoverschrijdende infrastructuur waarbij afgevangen CO₂ vanuit industriegebieden naar lege olie- en gasvelden wordt vervoerd. Naast Greensand worden onder meer in Nederland andere grote opslagprojecten ontwikkeld.

    Wat verandert er niet?

    Greensand vangt niet zelf de uitstoot van alle aangesloten industrie af. Bedrijven moeten hun CO₂ eerst afzonderlijk afvangen; Greensand verzorgt vervolgens het transport en de permanente opslag.

    De huidige capaciteit is bovendien nog klein vergeleken met de Europese klimaatdoelen. De eerste commerciële fase kan maximaal 400.000 ton per jaar opslaan, tegenover het Europese doel van minstens 50 miljoen ton jaarlijkse opslagcapaciteit in 2030. Of Greensand daadwerkelijk doorgroeit naar 4 tot 8 miljoen ton per jaar hangt af van nieuwe investeringen en voldoende vraag naar CO₂-opslag.

    Voorgeschiedenis

    Greensand begon als demonstratieproject. In 2023 werd voor het eerst CO₂ over een landsgrens vervoerd en onder de Deense Noordzee geïnjecteerd om de volledige keten te testen. Eind 2024 besloten INEOS, Harbour Energy en het Deense staatsbedrijf Nordsøfonden vervolgens meer dan $ 150 miljoen te investeren in de eerste commerciële fase.

    De EU ondersteunt het project via het Innovation Fund met € 41 miljoen. Greensand moet in de eerste acht jaar ongeveer 2,4 miljoen ton CO₂ permanent opslaan.

    Dossier: CO₂-opslag
    Onderwerp: EU
    Laatste controle: 21 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Greensand Future inaugurates Europe’s first commercial offshore CO₂ storage facility
    Europese Commissie: Greensand Future

    Reuters — INEOS says EU’s first full-scale carbon storage project to start operating
    Reuters: start grootschalige CO₂-opslag in Denemarken

    INEOS — INEOS opens the first full-scale CO₂ storage site in the EU
    INEOS: opening Greensand

  • EU maakt € 3,3 miljard vrij voor Oekraïense raketten en drones

    18 september 2026

    De Europese Commissie heeft € 3,3 miljard uitgekeerd aan Oekraïne voor de aanschaf van defensiematerieel, waaronder raketten en drones. Het geld komt uit een eerder afgesproken Europese lening van € 90 miljard en is specifiek bestemd voor de Oekraïense verdediging.

    Wat is er veranderd?

    Op 18 september heeft de Europese Commissie daadwerkelijk € 3,3 miljard overgemaakt aan Oekraïne. Het is de vierde betaling voor defensie uit de zogenoemde Ukraine Support Loan. Met deze betaling heeft de EU in 2026 tot nu toe bijna € 15 miljard uit deze lening uitgekeerd voor defensie en begrotingssteun.

    Oekraïne kan het nieuwe bedrag gebruiken voor defensiematerieel, waaronder drones en raketten. Eerder in september keurde de Commissie al € 6,1 miljard aan aanvullende defensie-uitgaven goed, onder meer voor lucht- en raketverdediging, munitie, drones en elektronische oorlogsvoering.

    Waarom is dit belangrijk?

    De EU financiert hiermee niet meer alleen economische en humanitaire steun aan Oekraïne, maar rechtstreeks grootschalige militaire aankopen. Van de Ukraine Support Loan van € 90 miljard is € 60 miljard bestemd voor defensie in 2026 en 2027; de overige € 30 miljard is begrotingssteun.

    Dat is ook voor de Europese defensie-industrie relevant. De lening is zo ingericht dat defensiematerieel in beginsel in Oekraïne, de EU en deelnemende partnerlanden wordt ingekocht. Alleen wanneer noodzakelijk materiaal daar niet snel genoeg of in voldoende aantallen verkrijgbaar is, kan daarvan onder voorwaarden worden afgeweken.

    Wat verandert er niet?

    De € 3,3 miljard is geen nieuw steunpakket boven op de eerder afgesproken € 90 miljard. Het gaat om een concrete betaling uit die bestaande lening.

    Ook betekent de betaling niet dat alle genoemde raketten onmiddellijk kunnen worden gekocht. Voor bijvoorbeeld Amerikaanse Patriot-onderscheppingsraketten zijn afzonderlijke contracten nodig. De Commissie meldde op 18 september dat Oekraïne daarvoor nog geen getekende contracten had ingediend en dat die specifieke betalingen daarom nog niet konden plaatsvinden.

    Voorgeschiedenis

    De EU stelde voor 2026 en 2027 een Ukraine Support Loan van € 90 miljard beschikbaar. Daarvan is € 60 miljard gereserveerd voor defensie. De eerste betaling van € 3,2 miljard vond op 25 juni plaats; daarna volgden verdere betalingen voor onder meer drones en andere militaire behoeften.

    De financiering krijgt daarmee steeds meer het karakter van structurele Europese militaire ondersteuning: niet alleen losse leveringen uit nationale voorraden, maar een Europees financieringsmechanisme waarmee Oekraïne op grotere schaal defensiematerieel kan aanschaffen.

    Dossier: Oekraïne
    Onderwerp: Wereld & geopolitiek, EU
    Laatste controle: 21 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Commission disburses €3.3 billion in defence funding to Ukraine
    Europese Commissie: betaling van € 3,3 miljard

    Europese Commissie — Ukraine Support Loan
    Europese Commissie: Ukraine Support Loan

    Europese Commissie — €6.1 billion for Ukraine’s air and missile defence and other defence needs
    Europese Commissie: aanvullende defensiefinanciering

    Reuters — Ukraine receives €3.3 billion under EU loan
    Reuters: betaling aan Oekraïne

  • EU stelt strengere regels voor sociale media voor kinderen voor

    18 september 2026

    De Europese Commissie heeft een nieuwe EU-KIDS-wet voorgesteld die het gebruik van sociale media door kinderen in de hele Europese Unie aan banden moet leggen. Kinderen jonger dan 13 jaar zouden geen sociale media meer mogen gebruiken en jongeren van 13 en 14 alleen via een beperkt account onder toezicht van hun ouders. Vanaf 15 jaar zou een eigen account mogelijk worden.

    Wat is er veranderd?

    De Europese Commissie wil voor het eerst één Europese leeftijdsgrens voor zelfstandige accounts op sociale media. Onder de 13 jaar zijn sociale media niet toegestaan. Voor 13- en 14-jarigen kunnen ouders een zogenoemd mini-account aanmaken, met beperkte mogelijkheden en maximaal één uur gebruik per dag. Vanaf 15 jaar mag een jongere zelfstandig een account openen.

    Het voorstel gaat verder dan leeftijdsgrenzen. Diensten die door minderjarigen worden gebruikt, moeten standaard veilig worden ontworpen. Functies die overmatig gebruik stimuleren, zoals eindeloos scrollen, bepaalde beloningsmechanismen en pushmeldingen tijdens slaapuren, worden beperkt. Profielen van minderjarigen moeten standaard privé zijn en onbekenden mogen niet zomaar contact met hen opnemen.

    Ook AI-chatbots en AI-companions vallen onder de regels. Deze moeten voor kinderen standaard uitgeschakeld zijn en mogen niet zo worden ontworpen dat kinderen er emotioneel afhankelijk van raken.

    Waarom is dit belangrijk?

    De verantwoordelijkheid verschuift hiermee nadrukkelijk van kinderen en ouders naar de aanbieders van digitale diensten. Grote platforms moeten vooraf kunnen aantonen dat hun diensten geschikt en veilig zijn voor minderjarigen. Bij overtredingen kunnen boetes oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet.

    Daarvoor wordt ook leeftijdscontrole belangrijker. Sociale media en videoplatforms moeten bij het openen van een nieuw account de leeftijd controleren, bijvoorbeeld met de Europese leeftijdsverificatietool. Die is juist ontworpen om een leeftijd te kunnen bevestigen zonder identiteitsdocumenten of biometrische gegevens bij het platform achter te laten.

    De wet raakt daarmee niet alleen aan kinderbescherming, maar ook aan de vraag hoeveel verantwoordelijkheid technologiebedrijven hebben voor de manier waarop hun producten het gedrag van kinderen beïnvloeden.

    Wat verandert er niet?

    De nieuwe regels gelden nog niet. Het gaat om een voorstel van de Europese Commissie dat nog moet worden behandeld door het Europees Parlement en de lidstaten. Tijdens dat proces kunnen de regels nog veranderen.

    Kinderen worden ook niet volledig van digitale diensten uitgesloten. Onder de 13 kunnen bijvoorbeeld kindvriendelijke videodiensten via een door ouders beheerd account beschikbaar blijven. Ook voor games, videoplatforms en AI-diensten komen verschillende regels afhankelijk van leeftijd en soort dienst.

    Voorgeschiedenis

    De EU reguleert grote internetplatforms al via onder meer de Digital Services Act. Die verplicht platforms die toegankelijk zijn voor minderjarigen om een hoog niveau van privacy en veiligheid te bieden en verbiedt gerichte advertenties aan minderjarigen.

    De KIDS-wet gaat een stap verder door voor de hele EU gemeenschappelijke leeftijdsgrenzen vast te leggen en concrete eisen te stellen aan het ontwerp van diensten voor kinderen. Daarmee probeert de Commissie ook te voorkomen dat afzonderlijke lidstaten ieder hun eigen leeftijdsgrenzen en regels voor sociale media invoeren.

    Dossier: Kinderen
    Onderwerp: Digitale rechten & macht, EU
    Laatste controle: 21 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — EU KIDS Act to restrict social media platforms’ access to children in the EU
    Europese Commissie: EU KIDS Act

    Europese Commissie — Social media beperkingen voor minderjarigen in de hele EU
    Nederlandstalige uitleg Europese Commissie

    EUR-Lex — Proposal for the EU KIDS Act
    EUR-Lex: voorstel en leeftijdsregels

  • Nieuwe EU-cyberplicht gaat vandaag in

    11 september 2026

    Vanaf vandaag moeten fabrikanten in de Europese Unie actief misbruikte beveiligingslekken en ernstige beveiligingsincidenten in digitale producten verplicht melden. Het is de eerste belangrijke verplichting uit de Cyber Resilience Act die daadwerkelijk van toepassing wordt; het grootste deel van die wet gaat pas eind 2027 gelden.

    Wat is er veranderd?

    Wanneer een fabrikant ontdekt dat een kwetsbaarheid in zijn product daadwerkelijk wordt uitgebuit, of wanneer zich een ernstig beveiligingsincident voordoet, moet hij binnen 24 uur een eerste waarschuwing indienen. Binnen 72 uur volgt een uitgebreidere melding. Daarna moet nog een eindrapport worden ingediend. De meldingen lopen via één Europees platform van cyberveiligheidsagentschap ENISA en worden gedeeld met de relevante nationale cyberveiligheidsteams.

    De verplichting geldt voor producten met digitale elementen die op de Europese markt zijn aangeboden, ook wanneer ze al vóór vandaag zijn verkocht. Het gaat daarmee veel verder dan computers en telefoons: ook allerlei verbonden apparaten en software kunnen eronder vallen.

    Waarom is dit belangrijk?

    Tot nu toe kon een fabrikant veel meer zelf bepalen wat hij deed met een ontdekt beveiligingsprobleem. Door de nieuwe meldplicht krijgen Europese cyberveiligheidsdiensten eerder zicht op kwetsbaarheden die daadwerkelijk worden misbruikt en op incidenten die mogelijk ook gebruikers in andere landen treffen.

    Dat is vooral belangrijk doordat steeds meer alledaagse producten software bevatten of met internet verbonden zijn. Een beveiligingslek in één product kan daardoor tegelijk duizenden of miljoenen gebruikers raken. De meldingen worden bovendien tussen de cyberveiligheidsteams van EU-landen gedeeld wanneer het product daar op de markt is.

    Wat verandert er niet?

    Vandaag treedt niet de volledige Cyber Resilience Act in werking. De meeste eisen aan de beveiliging van digitale producten gelden pas vanaf 11 december 2027. Vanaf dat moment moeten fabrikanten onder meer structureel rekening houden met cybersecurity bij het ontwerpen, onderhouden en op de markt brengen van hun producten.

    De nieuwe regel betekent ook niet dat ieder softwareprobleem gemeld moet worden. De verplichte melding betreft onder meer kwetsbaarheden waarvan bekend is dat ze actief worden uitgebuit en ernstige incidenten die de beveiliging van een product aantasten.

    Voorgeschiedenis

    De Europese Cyber Resilience Act werd in 2024 aangenomen om minimale cyberveiligheidseisen te stellen aan producten met digitale elementen. Aanleiding is dat steeds meer producten afhankelijk zijn van software, terwijl kwetsbaarheden na verkoop soms jarenlang blijven bestaan. De wet wordt stapsgewijs ingevoerd: een eerste deel gold vanaf juni 2026, de meldplicht begint vandaag en de belangrijkste producteisen volgen eind 2027.

    Dossier: –
    Onderwerp: Digitale rechten & macht; EU
    Laatste controle: 11 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — Cyber Resilience Act: reporting obligations
    https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cra-reporting

    Europese Commissie — Cyber Resilience Act
    https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cyber-resilience-act

    EUR-Lex — Cyber Resilience Act, Regulation (EU) 2024/2847
    https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R2847

  • Europese energie-onafhankelijkheid blijkt kwetsbaarder dan gedacht

    10 september 2026

    De Europese Unie is sinds de Russische invasie van Oekraïne veel minder afhankelijk geworden van Russische energie, maar de uitvoering van REPowerEU blijft achter bij de ambities. De Europese Rekenkamer waarschuwt dat de afbouw van Russische energie voor een deel te danken is aan tijdelijke omstandigheden, zoals zachte winters en een lagere vraag door hoge prijzen, en minder aan structurele investeringen in nieuwe energiebronnen en infrastructuur.

    Wat is er veranderd?

    De Europese Rekenkamer heeft nu beoordeeld hoe goed REPowerEU daadwerkelijk heeft gewerkt. Daaruit blijkt dat het aandeel Russisch gas in de Europese invoer weliswaar is gedaald van ongeveer 45 procent vóór de oorlog naar circa 12 procent, maar dat veel geplande investeringen in energieproductie, alternatieve leveranciers en grensoverschrijdende netwerken nog niet zijn gerealiseerd. Van de oorspronkelijk geraamde investeringsbehoefte van ongeveer 300 miljard euro is volgens de Rekenkamer slechts een veel kleiner bedrag daadwerkelijk aan REPowerEU-maatregelen gekoppeld.

    Waarom is dit belangrijk?

    Europa wil Russische energie uiteindelijk helemaal uitfaseren. Dat lukt alleen zonder grote economische schade als er voldoende alternatieven beschikbaar zijn. Juist nu blijkt hoe kwetsbaar dat systeem nog is: door de oorlog rond Iran zijn Europese gasprijzen sterk gestegen en is LNG uit Qatar moeilijker beschikbaar, terwijl de Europese gasvoorraden relatief laag zijn. Nederland behoort daarbij tot de landen met lage opslagpercentages.

    Het probleem is daardoor niet per se dat Europa deze winter zonder gas komt te zitten. Dankzij LNG-terminals, Noors gas en andere importmogelijkheden kan Europa waarschijnlijk voldoende gas aantrekken. Maar als veel landen tegelijk op dezelfde wereldmarkt moeten inkopen, kan dat tegen hoge prijzen gebeuren.

    Wat verandert er niet?

    Europa is sinds 2022 daadwerkelijk minder afhankelijk geworden van Rusland en heeft zijn aanvoerroutes sterk verbreed. De Rekenkamer zegt dus niet dat REPowerEU is mislukt of dat Europa opnieuw Russisch gas nodig heeft. De waarschuwing is vooral dat de structurele vervanging nog niet ver genoeg is gevorderd om nieuwe geopolitieke schokken gemakkelijk op te vangen.

    Voorgeschiedenis

    Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 zette de EU REPowerEU op om de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen snel te verminderen. Europa importeerde meer LNG, breidde infrastructuur uit, verminderde het energiegebruik en versnelde de overstap naar hernieuwbare energie. Daardoor nam het aandeel Russisch gas sterk af, maar Europa werd tegelijk afhankelijker van een bredere internationale LNG-markt.

    Dossier: –
    Onderwerp: EU
    Laatste controle: 10 september 2026

    Bronnen:

    Europese Commissie — REPowerEU
    https://energy.ec.europa.eu/strategy/repowereu-phase-out-russian-energy-imports_en

    Europese Rekenkamer
    https://www.eca.europa.eu/nl/publications/SR-2026-21