De kunst van het bezig zijn
Opeens heb ik twee uur voor mezelf. Twee hele uren die ik niet had zien aankomen. Een buitenkansje, want met twee jonge kinderen gebeurt dat soms tijden niet. En onmiddellijk begin ik als een kip zonder kop door mijn eigen gedachten te rennen. Wat ga ik doen? Bloembollen planten? Die moeten er deze maand nog in. Maar het is nat en koud en ik heb nette kleren aan. Dat wordt eerst omkleden. Voor grote klussen is te weinig tijd. Dan maar verder met mijn artikel over de kunst van het beginnen.
Ironisch eigenlijk, want dat artikel gaat juist over De kunst van het beginnen, hoe je gemakkelijker aan dingen kunt beginnen. Ik heb uitgebreid onderzocht waarom ik zoveel plannen maak en er vervolgens zo moeilijk aan begin. Oplossingen bedacht, voorbeelden verzameld en alles netjes samengevat. Ik dacht dat ik inmiddels aardig begreep hoe het werkte. En dan krijg ik onverwacht twee uur vrij en weet ik niet wat ik ermee aan moet.
Ik besluit aan het artikel te werken. Ik kan gewoon verder waar ik gebleven was. Daarvoor is het slim om eerst mijn samenvatting door te lezen, maar zelfs daar vlieg ik overheen. Opschieten, dan kan ik eindelijk beginnen! Tot ik mezelf betrap. Wat ben ik eigenlijk aan het doen? Die samenvatting lezen is toch ook het werk? Ik heb zo’n haast om aan een artikel over beginnen te beginnen, dat ik de voorbereiding wil overslaan.

Ik probeer rustiger te worden en minder chagrijnig. Ik heb al gegeten, dus daar kan het niet aan liggen. Met klassieke muziek erbij zijn alle omstandigheden aanwezig voor een heerlijk paar uur schrijven. Maar de onrust blijft. Ik blijf denken aan alle andere dingen die ik had kunnen doen. Zelfs piano leren spelen komt voorbij. Dat had ik nota bene net op de lange baan geschoven, omdat ik voorlopig genoeg andere interesses heb. Toch speel ik stiekem een paar Sinterklaasliedjes.
Het vervelende is dat het me eigenlijk helemaal niet uitmaakt wat ik doe, zolang ik er maar tevreden mee ben. Niet tijdens het buiten zijn bedenken dat ik eigenlijk had moeten schrijven. Om dan tijdens het schrijven over de wasmand te fantaseren. Ik wil gewoon kunnen genieten van waar ik mee bezig ben. Wat is er dan aan de hand?
Kiezen
Als alles interessant is
Er zijn meer dingen die ik in mijn leven wil doen dan waar ik tijd voor heb. Ik wil in mijn vrije tijd schrijven, lezen, naaien, breien, piano spelen en tuinieren. Ik wil een fijn gezinsleven, lekker koken, dingen maken en beleven met de kinderen en een huis waarin van alles gebeurt. En vrijwel iedere activiteit brengt weer nieuwe ideeën met zich mee. Dat is op zichzelf heerlijk. Alleen wordt het moeilijk wanneer iedere mogelijkheid ook iets wordt wat ik nog zou moeten doen.
Bij mijn boeken is dat goed zichtbaar. Ik gebruik Spiral Dynamics om verbanden te leggen tussen geschiedenis, psychologie, maatschappij en cultuur. Daardoor is vrijwel ieder boek wel ergens relevant voor mijn blog. Een studie over het Franse hof, een boek over opvoeding, een roman over macht: ik kan overal iets interessants in ontdekken. Maar dat maakt ze nog niet allemaal even belangrijk om nu te lezen.
Hetzelfde geldt voor creatieve materialen. Wie graag dingen maakt, ziet in ieder lapje stof of gevonden voorwerp een mogelijk project. Je kunt eindeloos materiaal bewaren voor wat je er ooit nog mee zou kunnen doen. Tot je werktafel zo vol ligt dat je er niet meer kunt werken. Een mogelijkheid is nog geen project. En een project is nog geen verplichting.
Wat is nu aan de beurt?
Bij het tuinieren lukt het me inmiddels beter om onderscheid te maken tussen wat ik ooit wil en wat nu verstandig is. Ik kan in november allerlei prachtige planten kopen, maar de bloembollen moeten nog de grond in. Bovendien kunnen nieuwe planten in hun pot gemakkelijker doodvriezen dan wanneer ze goed in de volle grond staan. Door ze nog niet te kopen, bescherm ik mezelf, de bollen en de nieuwe planten. Ik bereik dus meer door iets voorlopig niet te doen.
Ook het weer, de beschikbare tijd en echte deadlines helpen bij het kiezen. Een zonnige middag is geschikt voor tuinieren. Een koude regendag voor naaien of lezen. Een verjaardagsboek voor een kind moet op tijd klaar zijn, terwijl mijn blog een levenswerk is waar ik nog jarenlang aan kan schrijven. Even afkloppen. Daar zit ook een verschil tussen mogelijkheden die tijdelijk zijn en mogelijkheden die kunnen wachten. Mijn kinderen zijn maar één keer klein. Sommige activiteiten wil ik juist nu samen met hen doen. Maar piano leren spelen of een ingewikkeld boek lezen kan ook later nog. Het helpt om die mogelijkheden niet allemaal tegelijk te willen benutten.
Een bekend productiviteitsadvies is om alles wat minder dan twee minuten duurt meteen te doen. Maar ik kan zo honderd klusjes bedenken die minder dan twee minuten kosten. Welke moet ik dan doen? En waarom juist die? Het helpt mij meer om een richting te kiezen. Ik ga bijvoorbeeld de zolder opruimen of in de tuin werken. Eenmaal daar kijk ik wat nodig is en waar ik zin in heb. Ik hoef niet vooraf iedere handeling te plannen. En kom ik iets tegen waarvoor ik eerst gereedschap moet zoeken of een beslissing van iemand anders nodig heb, dan hoeft dat niet meteen. Ik kan het onthouden of een notitie op mijn telefoon maken en verdergaan met waar ik mee bezig was. Anders bepaalt ieder klusje dat zich aandient opnieuw hoe ik mijn tijd besteed.
Eerst daten
Bij lezen ontdekte ik nog iets anders. Ik behandel een boek al snel alsof ik het moet uitlezen zodra ik eraan begonnen ben. Terwijl ik bij een kennismaking met iemand ook niet onmiddellijk besluit om de rest van mijn leven met die persoon door te brengen. Eerst maar eens daten. Sommige boeken blijken uitstekend gezelschap voor een langdurige relatie. Bij andere heb ik na twintig pagina’s een waardevol inzicht opgedaan en hoeft het voorlopig niet verder. En soms blijkt er eenvoudigweg geen klik te zijn. Dan heeft het weinig zin om te denken dat ik er al € 7,50 aan heb besteed en dus maar moet volhouden. Dat is de sunken-cost-fallacy; dat geld ben ik toch al kwijt. Waarom zou ik er ook nog twintig uur achteraan gooien?

Misschien moet ik een boek ook minder zien als iets wat ik moet afmaken, en meer als een plek die ik kan bezoeken. Als ik een uur naar het strand ga, vind ik dat een prima uitstapje. Ik hoef niet het hele strand gezien te hebben voordat ik tevreden naar huis kan. En als ik het er mooi vind, ga ik een volgende keer gewoon terug. Maar een boek lijkt iets te zijn wat je helemaal moet uitspelen. Van de eerste tot de laatste pagina, en daarna kan het worden afgevinkt. Terwijl ik ook gewoon een tijdje in de wereld van een schrijver kan verblijven en later nog eens terug kan komen.
Niet iedere belangstelling hoeft uit te groeien tot een langdurige verplichting. Ik mag iets proberen om te ontdekken of ik ermee verder wil. Dat is geen falen en ook geen reden om meteen alles weg te doen.
Wie bepaalt wat ik met mijn tijd doe?
Als de zon schijnt en ik binnen zit te schrijven, voel ik me schuldig dat ik niet buiten ben. Ga ik naar buiten, dan denk ik aan de rommel op zolder. Er is altijd wel iets dat ik beter had kunnen kiezen. En dan zijn er nog al die stemmetjes met adviezen over hoe ik mijn leven zou moeten inrichten. Ieder stemmetje afzonderlijk klinkt heel redelijk. Maar alles bij elkaar opgeteld past nauwelijks in één leven. Alsof ik een Barbapapa met één hobby ben. De rest van mijn leven is niet hun probleem.
Een Blauw persoon zou misschien zeggen: ‘Pff, wat een luxeprobleem.’ Mijn moeder zou gewoon de ramen zijn gaan lappen. Er was immers altijd wel iets wat nog moest gebeuren. Maar dit is nu juist een Oranje probleem. In Blauw gaat het erom dat je doet wat hoort. In Oranje mag je zelf bepalen wat je met je leven doet. Maar dan moet je ook wel al je mogelijkheden benutten. Jezelf ontwikkelen, verbeteren, optimaliseren. En liefst levert het ook nog geld of status op. De verplichting om te doen wat hoort, is vervangen door de verplichting om het beste uit jezelf en je leven te halen.
Maar wanneer mag ik dan eindelijk eens gewoon doen waar ik zin in heb? Of helemaal niets doen? Als ik zelfs mijn vrije tijd voortdurend beoordeel volgens de maatstaven van anderen, hoe vrij is die tijd dan eigenlijk? En toch blijft er iets knagen. Want ook wanneer ik bewust voor iets kies, kan ik er niet altijd met mijn aandacht bij zijn. Dat bleek wel tijdens die onverwachte twee uur.
Beginnen
Eerst ergens aankomen
Die ochtend had ik twee uur in een gesprek gezeten. Eenmaal thuis was mijn agenda leeg, maar mijn hoofd kennelijk niet. Tijdens het gesprek had ik allerlei gedachten gehad waar ik niet goed aan toegekomen was. Die waren na afloop niet verdwenen. Toch probeerde ik onmiddellijk iets anders te gaan doen. Ik had immers twee uur gekregen en wilde die niet verspillen. Dus zocht ik naar een activiteit waarin ik me eindelijk prettig zou voelen. Schrijven, lezen, piano spelen. Maar wat ik ook koos, ik was er niet helemaal bij.
Pas toen ik begon na te denken over het gesprek van die ochtend, veranderde er iets. Ik kon alsnog verwerken wat er was gezegd, mijn eigen gedachten volgen en verbanden leggen. Langzamerhand verdween de onrust. Ik hoorde de klassieke muziek weer en kreeg vanzelf zin om verder te brainstormen. Ik had helemaal geen andere activiteit nodig. Ik had het vorige nog niet verwerkt.
De volgende dag bleef onze baby onverwacht twee uur slapen. Ik begon buiten aan een klein klusje en was uiteindelijk heerlijk bezig. Ik kon ieder moment via de babyfoon worden onderbroken, maar daar had ik geen last van. Blijkbaar was het probleem niet dat ik niet met onverwachte vrije tijd kon omgaan. Of dat ik bang was om ergens aan te beginnen omdat ik misschien weer moest stoppen. Mijn aandacht was die eerste middag eenvoudigweg nog niet beschikbaar. Een leeg vak in mijn agenda betekent kennelijk niet dat mijn hoofd ook leeg is. Soms moet ik eerst een gesprek verwerken, een gedachte afmaken of gewoon even omschakelen voordat ik ergens anders aan kan beginnen.
Wat houdt me eigenlijk tegen?
Soms blijft iets weken liggen zonder dat ik weet waarom. Een nieuwe trui bijvoorbeeld, die ik graag wil dragen. Toch belandt hij op een stapel en gebeurt er niets meer mee. Pas wanneer ik mezelf bewust afvraag waarom ik die trui eigenlijk niet draag, ontdek ik het probleem. Ik weet niet of ik hem eerst op 30 of 40 graden moet wassen. Ergens is dus ongemerkt één denkstap blijven liggen. En daarmee is het hele voornemen uit mijn aandacht verdwenen, inclusief het enthousiasme waarmee ik de trui gekocht heb. De oplossing is dan niet mezelf aansporen om eindelijk die trui te dragen, maar ontdekken welke vraag ik nog moet beantwoorden.
Soms weet ik wel wat me tegenhoudt. Bij een prachtig stuk dure stof kan ik aarzelen om de schaar erin te zetten. Wat als ik het verpest? Zolang ik er niets mee doe, kan het in gedachten nog van alles worden. Bij de poppenkast die ik voor mijn zoontje maak, heb ik daar veel minder last van. De opening blijkt te groot geknipt? Dan kan ik die verstevigen en kleiner maken met gordijntjes. De onderkant trekt naar het midden? Dan probeer ik een stok in de zoom. Daar mag ik al doende oplossingen bedenken. En juist daardoor kom ik verder.
Of niet. En dan kan ik mezelf de vraag stellen: als iets me maar niet lukt, wil ik het dan eigenlijk wel?

Zin krijgen om te beginnen
Op andere momenten weet ik wel wat ik wil doen, maar staat de uitvoering me tegen. Er liggen honderden bloembollen klaar, maar buiten is het koud, nat en modderig. Ik wil graag een mooie voorjaarsborder, alleen niet noodzakelijk op mijn knieën in november. Wat helpt, is mezelf herinneren waarom ik die bollen überhaupt gekocht heb. Ik bekijk oude tuinfoto’s en de productfoto’s van de nieuwe bloembollen. Dan zie ik niet langer alleen die modderige klus, maar ook de bloemen die er straks staan.
Ook wanneer ik wil opruimen, helpt het om eerst video’s van Clutterbug, een Canadese YouTuber, te bekijken. Door iemand anders enthousiast bezig te zien met organiseren, krijg ik zelf zin om mijn spullen aan te pakken. Terwijl diezelfde rommel me daarvoor wekenlang nauwelijks tot handelen wist te bewegen.
Hetzelfde gebeurde met een jurk die al een jaar lag te wachten op een kleine reparatie. Ik wilde hem dragen en had er in mijn hoofd een complete outfit bij bedacht. Ineens was dat gaatje in een paar minuten gerepareerd. Dat is iets anders dan mezelf verplichten iedere dag een vervelend klusje af te werken. Ik krijg zin in wat ik wil bereiken en daardoor ook in het werk dat daarvoor nodig is.
De voorbereiding is ook het werk
Er is nog een reden waarom ik sommige dingen uitstel. Ik weet eenvoudigweg niet precies hoe ik eraan moet beginnen.
Een lamp ophangen lijkt een overzichtelijke klus, totdat ik moet bedenken welk bevestigingsmateriaal nodig is, hoe de bedrading loopt, wanneer mijn man kan helpen en op welk moment de baby wakker is, zodat we kunnen boren. Voordat we ook maar een gat in de muur maken, moeten we dus al verschillende dingen hebben uitgezocht en geregeld.

Bij diezelfde bloembollen kan ik alvast tellen hoeveel ik er voor ieder kleurenpalet heb en noteren waar ze moeten komen. Dat kan gewoon binnen. Dan hoef ik het denkwerk niet buiten in de kou te doen. Daar wil ik zitten en doorgaan, zonder telkens te worden onderbroken omdat ik opnieuw moet nadenken over de indeling. En bij kleding werkt het prettiger om ’s avonds in bed alvast combinaties te bedenken dan om ’s morgens koud en half aangekleed voor een kledingkast te staan.
Het denkwerk vooraf doen is niet hetzelfde als het werk uitstellen. Het neemt juist obstakels weg die me anders op het moment zelf kunnen tegenhouden. Dat betekent niet dat ik alle spullen ook alvast moet klaarleggen. Als ik nog niet weet wanneer we de lamp gaan ophangen, heeft het weinig zin om de ladder en gereedschapskist wekenlang in de weg te laten staan. Een voorbereiding die andere activiteiten belemmert, schiet zijn doel voorbij.
Ik kijk graag naar Rachel Maksy, een Amerikaanse YouTuber die zelf kleding en kostuums maakt en allerlei creatieve projecten uitprobeert. Haar video’s laten niet alleen de mooie resultaten zien, maar ook het gepruts onderweg. Ze begint gewoon. Soms slaat ze daarbij een voorbereiding over die haar veel werk had kunnen besparen. Een bot mesje dat niet wordt vervangen, een stap die wordt overgeslagen of materiaal dat toch niet werkt zoals bedacht, terwijl ze op dezelfde manier blijft doorgaan. Dan is ze uiteindelijk veel langer bezig met herstellen en improviseren. Maar dat vermogen om gewoon te beginnen heeft mij enorm geholpen. Waar ik nog allerlei mogelijkheden kan overdenken, gaat zij aan de slag en ontdekt ze onderweg wel hoe het moet.
Ik deed bij het schrijven van dit artikel iets vergelijkbaars. De ideeën lagen klaar, maar ik wilde de samenvatting overslaan omdat ik eindelijk wilde beginnen. Terwijl het lezen daarvan juist hielp om mijn gedachten te ordenen. Het gaat er dus niet om dat ik altijd meer of minder moet voorbereiden. Soms heb ik alle informatie verzameld die ik vooraf kan vinden. De vragen die dan nog overblijven, kan ik alleen beantwoorden door daadwerkelijk te beginnen.
Maar zelfs met een goede voorbereiding ben je er nog niet. Want zodra je eenmaal bezig bent, dient de werkelijkheid zich aan.
Bezig zijn
Het plezier van erin verdwijnen
Als ik eenmaal ergens aan begonnen ben, kan ik er helemaal in opgaan. Tijdens mijn bohemian weekends, waarin ik vrijwel ongestoord een hele dag kan schrijven, volg ik de ene gedachte na de andere en voor ik het weet is de dag voorbij. Er ligt een nieuw artikel en ik heb nauwelijks gemerkt dat de tijd verstreek.
Voor mij werkt het beter om een richting te kiezen. Ik ga de tuin in of besluit de zolder aan te pakken. Eenmaal daar kijk ik rond en zie ik wat er nodig is. Neem de vogelkooi schoonmaken. Als afzonderlijke taak op mijn lijstje lijkt me dat zo verschrikkelijk dat ik er niet aan begin. Maar als ik toch al in de tuin bezig ben en de vogelkooi tegenkom, denk ik: och ja, die kan ik ook wel even doen. Ik heb mijn tuinkleren al aan, ben toch buiten en zit lekker in mijn bezigheden. En dan blijkt het helemaal niet zo’n vervelende klus.
Zo begon ik terwijl de baby sliep met iets heel kleins: het water voor de vogels bijvullen. Ze bleef slapen, dus besloot ik ook maar even het zeil om de kooi te doen. Dat ging toch beter met de ladder, dus die ook maar even gepakt. De baby was nog steeds stil. En nu de ladder er toch stond, kon ik net zo goed even die boom snoeien. Zo was ik uiteindelijk twee uur heerlijk in de tuin bezig geweest, zonder dat ik van tevoren al die klussen had gepland. Het ene leidde vanzelf tot het andere. Ik hoef niet iedere handeling vooraf te bedenken. Juist daardoor kan ik me helemaal verliezen in wat ik aan het doen ben.

Dat plezier verdwijnt gemakkelijk wanneer ik vooraf een lijst van twintig klusjes maak die ik één voor één moet afwerken. Mijn man kan juist gelukkig worden van zo’n lijst voortvarend afstrepen. Ik zie dat ook bij Rachel Maksy, die net als ik INFP is. Kennelijk kun je zelfs plezier hebben in het afvinken zelf. Rachel moet haar video’s wel volgens een planning afkrijgen. Als een klus tegenzit, werkt ze desnoods ’s nachts door. Ik wil juist voorkomen dat mijn interesses zo worden opgeslokt door de verplichting om er iets mee te bereiken. Ik kan bij voorbaat denken dat één artikel per twee weken publiceren me nooit gaat lukken, om er vervolgens gemiddeld één per week te schrijven. Maar zodra ik van dat tempo een verplichting maak, ontstaat er druk die ik helemaal niet wil.
Ik hoef niet vooraf vast te leggen wat er aan het einde van een middag af moet zijn. Genieten van het bezig zijn mag het doel zijn.
Als de tijd wel telt
Het wordt lastiger wanneer ik niet alle tijd van de wereld heb. Onder de douche kan ik bijvoorbeeld helemaal opgaan in een interessante gedachte. Het ene idee roept het andere op en voor ik het weet ben ik veel langer aan het douchen dan de bedoeling was. Terwijl we gewoon op tijd de deur uit moeten.
Mijn schoonvader heeft iets vergelijkbaars, maar dan met praktische klussen. Als hij een heg aan het snoeien is, ziet hij steeds nieuwe dingen die ook nog moeten gebeuren. Nu hij toch bezig is, kan hij dat andere stukje net zo goed even meenemen. En als hij daarmee klaar is, ontdekt hij weer iets anders. Dat is prachtig wanneer je een vrije middag hebt. Maar als je vervolgens te laat op een feest verschijnt, omdat de heg nog niet af was, wordt het een ander verhaal.
Het vermogen om op te gaan in wat zich aandient is dus niet altijd handig. Soms is het juist belangrijk om je niet te laten meeslepen door iedere nieuwe mogelijkheid. En dat is voor mij misschien wel moeilijker dan beginnen. Want als ik eenmaal lekker bezig ben, wil ik helemaal niet stoppen.
Pauzeren
Als ik eenmaal lekker bezig ben, kan ik uren doorgaan. Eten, drinken of naar het toilet gaan schiet er gemakkelijk bij in. Niet omdat ik daar bewust voor kies, maar omdat mijn aandacht ergens anders is. Daarom probeer ik kleine pauzes te nemen op momenten waarop het werk toch even stilligt. Na een vraag aan ChatGPT bijvoorbeeld, terwijl ik op het antwoord wacht. Of wanneer ChatGPT een time-out heeft. Ook vlak voordat ik aan een volgend tussenkopje begin, kan ik even naar het toilet lopen of iets te eten maken. Dan hoef ik mezelf niet midden uit een gedachtegang te halen. Ik maak gebruik van een onderbreking die er toch al is.
Maar niet iedere pauze kan wachten tot het werk er klaar voor is. Soms moet ik gewoon op een bepaald tijdstip ergens zijn. Dan heb ik iets anders nodig dan een natuurlijk rustpunt. Als ik mijn kind van school moet ophalen, zet ik bijvoorbeeld een wekker. Want als ik eenmaal lekker bezig ben, merk ik niet altijd hoeveel tijd er voorbijgaat.
Stoppen
Ook de terugkeer vraagt voorbereiding
Als ik zo opga in het schrijven moet ik wel rekening houden met de terugkeer van mijn gezin. Het liefst rond ik mijn artikel af voordat iedereen thuiskomt. Anders sta ik tijdens het koken in gedachten nog steeds te schrijven. Maar zelfs wanneer ik op tijd stop, ben ik niet onmiddellijk beschikbaar voor iets anders. Ik moet mijn gedachten nog afronden, mentaal omschakelen en ook gewoon even uitrusten. Daar moet ik dus ook tijd voor vrijhouden. Niet alleen voor het schrijven zelf, maar ook om er weer uit te komen.
Dat geldt ook voor het slapengaan. Als een artikel af is, kan ik meestal prima naar bed. Maar wanneer ik ’s avonds nog midden in een interessante brainstorm zit, kan ik gemakkelijk vijf uur doorgaan. Dan is het verstandiger om niet opnieuw aan zo’n gedachtegang te beginnen. Het gaat er niet alleen om dat ik op tijd ophoud met wat ik aan het doen ben. Ik wil ook weer met mijn aandacht aanwezig kunnen zijn bij wat daarna komt.
Hervatten
Met twee jonge kinderen weet ik niet altijd wanneer ik tijd heb om ergens aan verder te werken. Soms heb ik een hele middag, soms maar een kwartiertje. Dan is het prettig wanneer ik niet eerst alles opnieuw hoef uit te zoeken of klaar te zetten. Mijn naaimachine staat bijvoorbeeld op de legotafel. Daar ben ik bezig met een poppenkast voor mijn zoontje. Doordat de naaimachine klaarstaat, kan ik gemakkelijk verder zodra ik even tijd en zin heb. Ik hoef niet eerst een werkplek vrij te maken en alle spullen tevoorschijn te halen.
Maar spullen laten staan werkt niet altijd zo gunstig. De stofzuiger staat tijdelijk op mijn slaapkamer, waar hij de kledingkast blokkeert. Daardoor kon ik de schone was niet goed opruimen. De wasmanden bleven staan, namen steeds meer ruimte in en maakten het vervolgens weer moeilijker om te stofzuigen. Zo wordt één onafgemaakte handeling een obstakel voor de volgende. Soms lijkt het huishouden wel een spelletje Rush Hour, waarbij je eerst drie andere dingen moet verplaatsen voordat je verder kunt. Zo ziet de overloop bij de zolder er momenteel in ieder geval uit. Na het isoleren van de zolder en het verhuizen van de baby is die een opslagplek geworden, waar allerlei spullen nog een definitieve bestemming moeten krijgen, waaronder de stofzuiger. Die kan ik natuurlijk boven op de stapel gooien, maar daarmee maak ik het probleem alleen maar groter.
Het verschil tussen de naaimachine en de stofzuiger is niet dat de ene mag blijven staan en de andere opgeruimd moet worden. De vraag is of iets wat ik laat liggen het gemakkelijker maakt om later verder te gaan, of juist andere bezigheden belemmert. Een project hoeft dus niet af te zijn om het prettig achter te kunnen laten. Maar ik wil wel dat ik er later gemakkelijk mee verder kan, zonder dat de rest van mijn leven erop vastloopt.
Wanneer is iets af?

Een plan is handig om te bedenken wat ik wil maken, maar het hoeft geen contract met mezelf te zijn. Met Halloween had ik allerlei ideeën voor onze kostuums. Uiteindelijk wilde mijn zoontje zijn bakkebaarden niet op en bleek een emmertje kwijt te zijn. Vroeger zou ik vooral hebben gekeken naar alles wat er ontbrak. Mijn man heeft me geleerd om naar het geheel te kijken. De grap is duidelijk, de groep ziet er leuk uit en niemand weet welke details ik oorspronkelijk nog had bedacht. Die ontbreken alleen in mijn eigen hoofd. Daardoor kan ik tegenwoordig veel meer genieten van de negentig procent die wél is gelukt.
Bij het schrijven speelt iets vergelijkbaars. Er is altijd nog een verband dat ik kan onderzoeken, een voorbeeld dat ik kan toevoegen of een formulering die ik kan verbeteren. Op een gegeven moment moet ik gewoon op publiceren drukken. Daarbij helpt het dat er voorlopig nog geen kat mijn artikelen leest. En als ik later nog iets wil veranderen, dan kan dat gewoon. Aan mijn artikel over mode wil ik bijvoorbeeld nog een zinnetje over de Pantonekleur toevoegen. Daar hoefde ik niet mee te wachten tot ik zeker wist dat ik nooit meer iets zou willen aanpassen.
Bij het teruglezen van Het algoritme bestond al ontdekte ik dat ik daarin ook al over Rijkswaterstaat had geschreven. Op zichzelf is daar niets mis mee, maar inmiddels heb ik dat onderwerp ook in een ander artikel behandeld. Als ik mijn artikelen naast elkaar leg, zou het beter zijn als ik niet steeds hetzelfde voorbeeld gebruik. Dat betekent niet dat ik het onmiddellijk moet aanpassen. Het kan prima blijven staan totdat ik er eens tijd voor maak. Een artikel publiceren betekent dus niet dat ik er nooit meer aan mag komen. Het betekent alleen dat het goed genoeg is om nu de wereld in te gaan.
Gewoon lekker bezig zijn
Toen ik die onverwachte twee uur voor mezelf kreeg, wilde ik er onmiddellijk iets moois van maken. Ik bleef zoeken naar de beste besteding van mijn tijd, terwijl ik eigenlijk helemaal geen andere activiteit nodig had. Ik moest eerst het gesprek van die ochtend nog verwerken. De volgende dag begon ik alleen met water bijvullen bij de vogelkooi. Het ene leidde tot het andere en uiteindelijk was ik twee uur heerlijk bezig geweest. Zonder plan, zonder takenlijst en zonder me af te vragen of ik niet iets beters had kunnen doen.
En nu heb ik een heel weekend voor mezelf. Vanmorgen heb ik met plezier voor mijn gezin gezorgd. Ik wist dat ik daarna tijd zou hebben voor mijn eigen bezigheden. Inmiddels zit ik moe maar tevreden op de bank aan dit artikel te werken. Buiten regent het niet en er liggen nog honderden bloembollen te wachten. Misschien ga ik straks de tuin in. Misschien ga ik naaien of lees ik een boek. Het hoeft niet allemaal dit weekend.
Ik wil niet voortdurend beoordelen of ik mijn tijd wel goed genoeg benut. Ik wil kunnen genieten van wat ik doe, of dat nu schrijven is, voor mijn kinderen zorgen, een boom snoeien of gewoon even op de bank zitten. En als dit artikel af is, druk ik op publiceren.
In Een tuin als levensfilosofie kun je mijn andere les uit de tuin lezen. Hier onderzoek ik het spanningsveld tussen idee en werkelijkheid: je kunt plannen, snoeien en sturen, maar groei laat zich nooit volledig dicteren.
..

.
Afbeeldingen:
De voorjaarstuin- en Halloweenfoto zijn eigen foto’s door ChatGPT bewerkt.
De overige afbeeldingen zijn verkregen door ruzie te maken met ChatGPT en nouja, geïnspireerd op de werkelijkheid.
