In de overgang van paars naar rood speelt de familie-eer een grote rol, deze moet de familie beschermen tegen geweld en een lage sociale status. En om zo weer goede huwelijken te kunnen sluiten, want zij zijn de verbintenissen tussen of binnen families of stammen. Eer is niet beperkt tot het individu, maar een zaak van de hele familie. Elk gedrag dat past binnen de normen van de samenleving kan eer verschaffen, terwijl een afwijking daarvan schande oplevert. Je toon respect aan anderen door middel van normale omgangsnormen. De hele familie heeft dan afgedaan, dus iedereen heeft zijn of haar rol om de familie-eer te bewaken. Reputatie is hier belangrijker dan feiten.

De man staat aan het hoofd van de familie. Als de gemeenschap twijfelt aan de kuisheid van zijn echtgenote, dochter, zuster, moeder, nicht of kleindochter, is zijn eer aangetast. Dat betekent namelijk dat hij hen niet onder controle heeft en dus geen echte man is.

De mannen bewaken daarom de eer van de vrouwen. Met het overtreden van zedelijke gedragsnormen tasten de vrouwen de positie van de man aan. Hierop staan fysieke straffen en eerwraak. Hoe belangrijker eer, hoe jonger de bruid om maagdelijkheid te garanderen.

Onderdanig gedragen maakt een geliefde schoondochter en vrouw. Bij het afdwingen van wenselijk gedrag is geweld toegestaan, het zal je alleen maar helpen bij (het sluiten van) je huwelijk..

Van de eerste boeren in Europa, in de Bijbel tot aan de verhalen van Homerus en Herodotus is er sprake van vrouwenroof. De verslagen mannen worden afgeslacht en de vrouwen en kinderen als oorlogsbuit meegevoerd en wacht een leven in slavernij. Dit is een essentieel onderdeel van oorlog voor vroege staten om de arbeidskracht en het geboortepeil hoog houden door de grote bevallingssterfte en hoge sterftecijfers in de steden. Links: De Sabijnse maagdenroof.

Genetische analyse in Europa toont aan dat ongeveer 5000 jaar geleden Euraziatische steppenomaden, voornamelijk mannen, de lokale bevolking vervingen. Nog altijd zijn de uit de steppe meegebrachte Y-chromosomen dominant in Europa.

Het ontvoeren van bruiden vond over de hele wereld plaats. Tegenwoordig komt het met name nog voor in de Kaukasus, Centraal Azië, delen van Afrika en in de Amazone. Vaak wanneer er onvoldoende bescherming vanuit de staat is en er een stigma zit op seks buiten het huwelijk en onwettige kinderen. Om stigmatisering te voorkomen wordt er met de ontvoerder getrouwd. Vaak zijn het arme mannen die de bruidsprijs niet kunnen betalen. Rechts: El rapto de Helena.

In sommige culturen wordt bij een huwelijk de ontvoering nagespeeld. Bij de Waitata uit Kenia ‘ontvoert’ de bruidegom samen met vrienden de bruid en staan de vrouwen te juichen. De Tikopia van Polynesië ontvoerden bruiden volgens bepaalde rituelen tot in de jaren ’20.

De auteurs Carel van Schaik en Kai Michel schrijven dat tussen de uitvinding van de landbouw en het jaar nul (ruwweg gezegd de tijd waarin het rode waardesysteem overheersend was) de variatie in het Y-chromosoom drastisch afneemt. Met andere woorden, de meeste mannen planten zich niet voort. Bij de vrouwen is geen afname te zien, zo’n beetje elke vrouw plant zich voort. Dit betekent dat een kleine groep mannen het grootste deel van de vrouwen monopoliseert. Dit gebeurt door de heersers in enorme harems. Rijke mannen hebben meerdere vrouwen, bijvrouwen en/of concubines.

Er was prostitutie voor de gewone man. Bij de Romeinen kon je je slavinnen in een bordeel laten werken. Het is onduidelijk of tempelprostitutie echt heeft bestaan.

(uitbreiden)

Bij de Romeinen is de tip om je slaven af en toe bij je slavinnen te laten, om zo onrust te vermijden. Maar ook niet zodanig vaak dat ze lui worden. Bij de senator Cato uit de Romeinse Republiek moeten zijn slaven hem hier voor betalen.

Er blijven echter heel veel mannen over die nooit in de buurt van een vrouw komen. Zou bestialiteit om een bepaalde reden in de Bijbel verboden worden? Onderaan de sociale ladder was alleen met geweld een vrouw te krijgen. Veel mannen waren gemotiveerd oorlog te voeren om de vrouwen uit de andere stad te ontvoeren. Stella Bergsma schertst dat oorlog is uitgevonden om vrouwen te kunnen verkrachten; de waarheid zit er heel dicht bij.

Tussen de mannen was er een verbitterde onderlinge concurrentie, maar ze vonden elkaar in het onderdrukken en uitbuiten van vrouwen. Wanneer iedereen zijn eigenbelang najaagt, kan er geen solidariteit zijn voor andere slachtoffers. De vriend-vijand-psychologie van paars wordt op de seksen toegepast. Vrouwen worden ontmenselijkt en ongelijkheid geïnstitutionaliseerd. Door het schrift kan het recht in Mesopotamië worden vastgelegd, hiermee worden de verhoudingen in beton gegoten. Dit is anders in het schriftloze Europa, waar de verhoudingen nog makkelijker te veranderen zijn.

In rood is het huwelijk een afspraak tussen families onderling. Pas in blauw ontstaat een universeel huwelijk met rechten en plichten en waarbij Kerk of Staat betrokken is. Bij het niet nakomen of ontbinden bepaalt de kleur bij wie er geklaagd of gelijk gehaald kan worden. In paars-rood zullen de clanoudsten bemiddelen of recht spreken. Zelfs een machtige krijgsheer heeft zich hier aan te houden, wil hij niet het respect van zijn omgeving en krijgers verliezen. In een roder systeem kan alleen met geweld of wraak je gelijk gehaald worden. Bijvoorbeeld bij de Trojaanse oorlog, waar jouw vrouw er vandoor gaat met een ander (al dan niet vrijwillig). Hoeveel invloed een vrouw heeft hangt dan in grote mate af uit wat voor familie ze komt en hoeveel macht deze heeft. In een blauwer systeem is er sprake is van een staat, wetten en rechters die consequenties kunnen afdwingen. Bij de Romeinen kon je bijvoorbeeld het huwelijk ontbinden en het bezit herverdelen, maar je kon niet ergens klagen dat je man niet meer van je hield.

Bij andere samenlevingen kan een bruidsschat nodig zijn om een nieuw huishouden te starten, te betalen voor haar onderhoud of de dochter iets mee te geven. Maar ook gewoon nodig om de dochter goed uit te huwelijken. Dit hoeft dan geen bescherming of eigendom voor de dochter te betekenen, zoals in India. Bij een bruidsprijs betaalt de familie van de man juist aan de familie van de vrouw. Om voor haar arbeid te compenseren of aan te tonen dat zij een geschikte familie zijn. Bij de islamitische mahr gaat de gift naar de vrouw zelf. Een bedrag dat juridisch van haar is is alleen mogelijk als er al een blauwe structuur zichtbaar wordt.

Hoewel de familie en afkomst nog lang een grote rol blijven spelen, staat aan het hoofd van die familie altijd een man, de patriach. Hij is heer en meester over zijn huishouden. En hoe rijker hoe groter en hoe meer vrouwen en slaven zijn huishouden telt. Zijn willekeur kan wat ingeperkt worden door de gewoonten en gebruiken vanuit paars of door wetten vanuit blauw. Maar veelal kan hij doen en laten wat hij wil en zijn ook zijn vrouwen en kinderen zijn eigendom. In de Kinderen van Gabalawi slaat Gabalawi, de stamvader van de wijk, zijn oudste zoon over. Wanneer deze protesteert tegen deze vernedering (en wat zullen de mensen over u zeggen) wordt hij zonder meer weggestuurd (en ook wie hem helpt is ten dode opgeschreven).

De ideale vrouw van het patriarchaat is maagd. Hierdoor weet een man zeker dat zijn erfgenaam ook zijn kind is. Daarnaast is het ook de enige manier om de kans op soa’s te verkleinen, hoe groter de promiscuïteit van de man hoe groter het risico. Vrouwen in Soemerië zijn tussen de 14 – 20 jaar en mannen 26 – 30 jaar bij hun (eerste) huwelijk. Een jonge vrouw zal haar man ook eerder gehoorzamen. Een vrouw moet buitenshuis een sluier dragen, haar seksuele macht, door andere mannen aan zich te kunnen binden, moet gebroken worden.

Sinds 1250 v. Chr. nam de staat, per wet, de controle over de vrouwelijke seksualiteit over. Een man kan alleen vreemdgaan met een getrouwde vrouw, zij behoort namelijk aan een andere man toe. Volgens de wetten van Hammurabi moeten zowel de getrouwde vrouw als haar minnaar de doodstraf krijgen. Als een getrouwde man seks heeft met prostituees, slavinnen of ongehuwde vrouwen geldt dat niet als echtbreuk. Mogelijk verbood de staat hen verboden een sluier te dragen. Rechts: de Codex van Hammurabi uit 1755 v. Chr.

Harems

De start van de harems vindt mogelijk plaats doordat de eerste vrouwen geen kind konden krijgen, vele in het kraambed stierven en ook veel kinderen niet de volwassen leeftijd haalden. Een slavin waarvan je de kinderen kon afnemen was vervolgens snel gevonden, zoals Hagar in de Bijbel. De rijkste mannen konden hun reproductieproces steeds verder maximaliseren, terwijl de armen als eerste hun dochters verkochten. Daarnaast brachten de oorlogen ook veel slavinnen op. In het 3e millennium v. Chr. hadden de koningen meestal een hoofdvrouw en mogelijk 4-5 bijvrouwen. Het lot van de slavinnen kennen we niet. Links: Hagar wordt door Abraham en Sara weggestuurd.